księżyc

(hebr. jareach, lewana; jid. lewone) – zgodnie z tradycją, k. został stworzony przez Boga, czwartego dnia tworzenia (kreacji) świata, jako światło mniejsze, by rządziło nocą (Rdz 1,16). W kulturze żydowskiej k. pełni szczególną rolę, ponieważ kalendarz żydowski oparty jest na cyklu księżycowym. W przeszłości, początek każdego miesiąca (Rosz Chodesz) był świętem (por. też: Szabat Mewarechin; Szabat Rosz Chodesz). Do czasów współczesnych przetrwała ceremonia Poświęcenia Nowiu Księżyca (hebr. Kid(d)usz lewana; por. Błogosławieństwo księżyca). Jest ona sprawowana tylko w noc bezchmurną, kiedy widać k., począwszy od trzeciego dnia nowego miesiąca, aż do dnia piętnastego. W jej trakcie wielbi się Boga, jako Stwórcę niebios; wyraża się mesjańską nadzieję, że naród żydowski odrodzi się w Przyszłym Świecie (Olam ha-Ba), podobnie jak odradza się k. Stąd w tradycji żydowskiej zjawisko faz księżycowych – jego pomniejszania się, a następnie powiększania – uznano za symbol żydowskiego wygnania (por. galut; diaspora), a następnie wyzwolenia i odrodzenia. W tym kontekście, k. dla mistyków żydowskich był symbolem Szechiny, boskiego, żeńskiego pierwiastka, który wygnany, w Przyszłym Świecie połączy się ze swoim męskim odpowiednikiem, a wówczas nastąpi zbawienie i odkupienie Izraela. Wizerunek k. rzadko pojawia się w żydowskiej sztuce kultowej. Wraz ze słońcem i gwiazdami, umieszczano go na baldachimach ślubnych. Czasami jego wyobrażenie można napotkać na macewach (np. w Debrznie). W malarstwie często przedstawiano scenę, związaną z ceremonią Poświęcenia Nowiu Księżyca.

Autor hasła: Magdalena Sieramska

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem