kościuszkowskie powstanie

skierowane przeciw Rosji i Prusom, wywołane zostało drugim rozbiorem Polski, rządami Targowicy i okupacją rosyjską. Akt powstania ogłosił Tadeusz Kościuszko 24 III 1794 na rynku w Krakowie. Chcąc pozyskać ludność żydowską, wygłosił przemówienie w synagodze w podkrakowskim Kazimierzu. W Warszawie powstanie wybuchło 17 IV 1794, a w walkach ulicznych, uwieńczonych rozbiciem najsilniejszego na ziemiach polskich garnizonu rosyjskiego, uczestniczyli też Żydzi. Ok. 150-300 Żydów warszawskich wstąpiło w szeregi milicji miejskiej, inni zadeklarowali na potrzeby wojska polskiego ponad 72 tys. zł, wzięli udział w pracach przy fortyfikowaniu stolicy. W Wilnie, opanowanym przez powstańców 22-23 kwietnia, jeden z tamtejszych maskili, Salomon Polonus, wygłosił 17 maja w synagodze mowę wzywającą do udziału w k.p., a kahał wileński przeznaczył na ten cel 25 tys. złotych. Wielu żydowskich żołnierzy broniło Wilna przed wojskami ros., które zajęły miasto 12 VIII 1794. Z inicjatywy Berka Joselewicza i Józefa Aronowicza, Kościuszko wyraził zgodę na formowanie w Warszawie „pułku lekkokonnego starozakonnego” (odezwa Kościuszki z 17 IX i Joselewicza z 1 X 1794). Pułk ten, którego liczebność jest szacowana przez historyków na ok. 500 osób, został doszczętnie rozbity podczas obrony Pragi przed Rosjanami (4 XI 1794). Zwycięzcy dopuścili się rzezi chrześcijańskiej i żydowskiej ludności cywilnej. Po kapitulacji Warszawy większość wojsk rozproszyła się, a kapitulacja pozostałych pod Radoszycami (16 XI 1794) zakończyła powstanie.

Autor hasła: Paweł Fijałkowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem