kolel

(hebr., rozległy, obszerny lub obejmujący wszystkich) – 1. tradycyjne określenie społeczności Żydów aszk., zamieszkujących w Erec Israel i grupujących osoby pochodzące z jednego kraju, regionu bądź miasta, związane przede wszystkim ze starym jiszuwem. Ten sposób organizacji wewnętrznej części społeczności żydowskiej w Palestynie, poza innymi aspektami tej sprawy, miał duże znaczenie dla zbierania i dystrybucji datków oraz ofiar, pochodzących z chaluk(k)i. Świadczenie na ten cel było ważną micwą, a utrzymywanie kontaktu ze swym k. w Erec Israel stanowiło element więzi z krajem przodków (tj. z Ziemią Obiecaną). (Zob. też Meir Baal (ha-)Nes); 2. jesziwa dla młodych, żonatych mężczyzn; bądź grupa młodych, żonatych mężczyzn, poświęcających się zaawansowanym studiom talmudycznym lub literatury musar. Termin ten wprowadził I. Lipkin, który – otrzymawszy w 1878 od bogatego donatora z Berlina znaczną sumę pieniędzy na stworzenie jesziwy dla żonatych mężczyzn – nazwał ją kolel peruszim (tj. k. „oddzielonych”), jednak już w 1881 w użyciu była nazwa k., którą zaczęły przyjmować także inne podobne instytucje (z czasem niekoniecznie związane z ruchem musar, a np. skupione wokół wybitnych uczonych i rabinów). Uczestniczenie w k. często wiązało się z otrzymywaniem co miesiąc rodzaju stypendium na koszty utrzymania. W chwili obecnej większość tego rodzaju jesziw i grup studiujących działa w Izraelu.

Autor hasła: Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem