karpas

(hebr., dosł.: pietruszka bądź seler; słowo prawdopodobnie zapożyczone z j. pers., za pośrednictwem j. aram.) – nazwa symbolicznej potrawy, używanej podczas sederu, którą zwyczajowo jest zielone warzywo – przede wszystkim pietruszka, seler bądź ogórek. W Europie Wschodniej oraz wśród pochodzących z niej Żydów, jako k. czasem używano gotowanych ziemniaków. Podczas wiosennego święta Pesach potrawa ta symbolizuje odradzanie się natury. K. spożywa się na początku uczty sederowej (po otwierającym ją kid(d)uszu). Osoba przewodnicząca sederowi obmywa ręce, nie wygłaszając zwyczajowo stosowanego przy tym błogosławieństwa. Następnie macza się k. w słonej wodzie, będącej symbolem łez, wylanych przez Izraelitów w niewoli egipskiej. Po zjedzeniu k. odmawia się błogosławieństwo, chwalące Najwyższego, jako Stwórcę owoców ziemi. Ta część uczty sederowej symbolicznie ukazuje narodziny narodu żydowskiego w okresie wyjścia z Egiptu. Można przypuszczać, że zwyczaj ów nawiązuje do wzorców, zaczerpniętych z uczt grecko-rzymskich w starożytności, gdy warzywa maczane w solonej wodzie podawano jako przystawkę przed zasadniczym posiłkiem. Stanowiło to więc nawiązanie do sposobu ucztowania ludzi wolnych. Do samego zwyczaju „maczania” (zanurzania) potraw nawiązuje też jedno z tradycyjnych Czterech pytań, recytowanych podczas sederu. Talmud (Pesachim 114b) podaje także inne wyjaśnienia, dotyczące znaczenia obyczaju używania podczas sederu różnych warzyw; m.in. miał on służyć zwróceniu uwagi dzieci na porządek przebiegu uczty.

Autor hasła: Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem