kantorzy polscy

W tradycyjnym śpiewie synagogalnym kantor (chaz(z)an) zajmuje pierwszoplanowe miejsce. Podczas nabożeństw jest on postacią wiodącą i kreatorem pieśni modlitewnych. Bywa nie tylko interpretatorem, ale również twórcą spontanicznej improwizacji. Tradycja sztuki kantorskiej, tzw. chazanatu (hebr. chaz(z)anut; jid. chazones), jest bardzo stara, jednakże jej zasady ustabilizowały się u schyłku XVIII w., co wiązało się m.in. z rozwojem ruchów oświeceniowych, haskali. Na rozwój form i stylu chazanatu miały także wpływ zmiany w kulcie synagogalnym oraz powstawanie synagog postępowych, szczególnie w dużych ośrodkach miejskich. Od czasu zburzenia Świątyni Jerozolimskiej przez Rzymian (70 n.e.) zaprzestano stosować akompaniament instrumentalny podczas nabożeństw. Reformatorzy żydowscy dążyli jednak do uświetniania ich, poprzez wprowadzanie akompaniamentu czterogłosowego chóru, organów, a czasami nawet zespołu instrumentalnego. Ortodoksi natomiast utrzymywali stary styl, z dominacją tradycyjnego śpiewu, czasami ze skromnym akompaniamentem małego chóru, tria lub kwartetu wokalnego. Klasykami współczesnej muzyki synagogalnej byli sławni kantorzy, będący zarazem kompozytorami i aranżerami, opracowującymi modlitewne pieśni, według ich tradycyjnego przekazu. W tej dziedzinie wsławili się szczególnie kantorzy ze wschodniej Europy, przede wszystkim z Polski, Litwy, Białorusi, Galicji (Salomon Sulzer, 1804–1890; B. Schorr; Dawid Nowakowski, 1848–1921; Pinchas Minkowski, 1859–1924; N. Śpiewak; J.S. Morągowski; E. Żołądkowski). W okresie międzywojennym wsławili się i zasłużyli dla chazanatu polskiego m.in.: G. Sirota, M. Kusewicki, P. Szerman, M. Herszman, a szczególnie nadkantor synagogi w Wilnie – A.M. Bernstein. K.p. mieli swój związek zawodowy, zrzeszający ok. 600 członków; wychodził też miesięcznik „Chazonim Wełt” (jid., Świat Kantorów). (Zob. też: judaizm konserwatywny; judaizm ortodoksyjny; judaizm reformowany; meszorer; pieśni historyczne; pulpit dla kantora)

Autor hasła: Marian Fuks

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem