judaizanci

określenie stosowane w odniesieniu do osób, próbujących powiązać teologię i obrzędowość chrześcijańską z teologią i obrzędowością żydowską. Na ogół odrzucali i dogmat o Trójcy Świętej, negowali boskość Jezusa z Nazaretu i rezygnowali z części obrzędów chrześcijańskich. Za podstawę wiary uważali ST, a NT traktowali jako źródło mniejszej wagi. Świętowali sobotę (szabat) i obserwowali inne święta żydowski; często przestrzegali zasad koszerności (kaszer; prawa dotyczące żywności; trefa), a niekiedy nawet obrzezywali się (obrzezanie). Zjawisko judaizowania było częstym efektem wnikliwej lektury Biblii, spotęgowanym kontaktami z żydowskimi uczonymi w Piśmie. Na Rusi, w Nowogrodzie j. ujawnili się w 1471, a synody kościoła prawosławnego w 1491 i 1504 uznały ich za heretyków i nakazały karać śmiercią. W Polsce pierwsi j. pojawili się w 1. poł. XVI w. (Katarzyna Weiglowa z Krakowa – przed 1529, Ambroży z Mławy – w 1534; Fiszel Mojżesz). Reformacyjne ożywienie religijne, a szczególnie rozwój arianizmu, sprzyjało postępom judaizantyzmu. W l. 70. XVI w. znaczącym skupiskiem j. był Lublin; byli oni też liczni na Litwie, Białorusi, Podlasiu i Ukrainie. Kres ich istnieniu przyniosły zarówno postępy kontrreformacji, jak i wrogi stosunek kościołów protestanckich. U schyłku XVIII w. j. pojawili się na południu Rosji. Po długich prześladowaniach, dopiero w 1905 uzyskali wolność wyznania. Obecnie, główne judaizujące środowiska, to chrześc. syjoniści w Japonii oraz – przyjmujące zasady judaizmu (w wersji ortodoksyjnej lub karaimskiej) – grupy czarnych mieszkańców Stanów Zjednoczonych, głoszących swe pokrewieństwo z Falaszami.

Autor hasła: Paweł Fijałkowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

This website uses cookies to collect statistical data. If you do not accept it, please disable cookies in your web browser. I understand