jednorożec

(jid. ejnhorn) – z braku przekazów ikonograficznych nie wiemy od kiedy zaczął pojawiać się w kultowej sztuce żydowskiej. Pierwsze znane jego wizerunki pochodzą z XV w. Obecność tego legendarnego zwierzęcia w tradycji judaistycznej wydaje się jednak być bardzo wczesna. Świadczy o tym Septuaginta, w której słowo hebrajskie reem, oznaczające bawołu, przetłumaczono jako „jednorożec”. Wizerunek j. staje się powszechny w XVIII w. w kultowej sztuce żydowskiej na terenach Europy Wschodniej. Odnajdujemy go na macewach, w polichromiach synagog, iluminowanych manuskryptach hebr., na przedmiotach kultowych, używanych w domu i synagodze. Występuje sam, albo w układach antytetycznych, flankując np. Drzewo Życia, Tablice Dziesięciorga Przykazań, koronę Tory; popularny też był układ j. z lwem. J. to, podobnie jak w wypadku innych symboli stosowanych w kultowej sztuce żydowskiej, symbol niejednoznaczny. Może oznaczać człowieka sprawiedliwego, być znakiem zbawienia (Ps 75,11; 92,11); wyrażać moc zbawczą i opiekuńczą Boga nad narodem wybranym (Lb 23,22); w układzie z lwem i Drzewem Życia może także symbolizować potęgę odbudowanego i zjednoczonego w czasach mesjańskich królestwa Dawidowego (Dawid); może też być godłem Efraima (Pwt 33,17). Wieloznaczność ta wynika z różnorodności metafor biblijnych, jak i z tego, że słowa hebrajskie „róg” i „potęga” mają ten sam rdzeń (krn; kof, re(j)sz, nun). Żydzi, ograniczeni drugim przykazaniem Dekalogu, bardzo często wykorzystywali tego typu zbieżności lingwistyczne, aby za ich pomocą przekazać określone treści religijne. (Zob. też: wąż; ryba)

Autor hasła: Magdalena Sieramska

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem