jałówka (krowa) czerwona

(hebr. para aduma) – niepokalanie czerwona (ruda) krowa (jałówka), która nie zaznała jarzma; zabijana i spalana, by po zmieszaniu jej popiołów z wodą źródlaną uzyskać „wodę oddzielenia”, służącą do oczyszczania ludzi i przedmiotów, które utraciły czystość rytualną, wskutek kontaktu ze zwłokami. Czyniono to poza obozowiskiem w okr. wędrówki przez pustynię, a następnie poza Świątynią Jerozolimską, siedmiokrotnie pryskając jej krwią w kierunku Namiotu Spotkania bądź miejsca, zwanego Świętym Świętych. Według Miszny, uboju j.cz. miał dokonywać arcykapłan. Oczyszczenie winno nastąpić trzeciego lub siódmego dnia po „utracie czystości”. Osoby uczestniczące we wszystkich etapach przygotowania „wody oddzielenia” stawały się nieczyste, aż do wieczora, i musiały dokonać oczyszczenia (np. poprzez wypranie odzieży). Opis obrzędów związanych z j.cz. zawierają biblijna Księga Liczb (19) oraz traktat talmudyczny Para. Generalnie uważa się, że są one jednym z niezrozumiałych obrzędów biblijnych. Istnieje wiele wątków interpretacji ich znaczenia, np. sugestia, iż jest to element przebłagania za grzech złotego cielca (por. grzech). Kolor czerwony (rudy) wiązano z grzechem i światem demonów, bądź z krwią – symbolem życia; zaś wykorzystywanie samicy – w przeciwieństwie do ofiar – z symboliką nowego życia. Toteż rabini uważali j.cz. za oczyszczające „ofiarowanie grzechu”, zaś kabaliści (m.in. za księgą Zohar) – za ograniczenie „drugiej [demonicznej i satanicznej] strony” (por. sitra achra). Według Miszny, obrzęd związany z j.cz., od czasów Mojżesza do zburzenia Drugiej Świątyni (70 n.e.) odbył się siedem bądź dziewięć razy, toteż poniechano go wśród Żydów w III w. n.e. (wśród Samarytan dopiero w XV w.). Zgodnie z tradycją, ostatni raz ma go dokonać Mesjasz w czasach mesjańskich, bądź sam Bóg będzie sprawował oczyszczenie Izraela. Pozostałością i wspomnieniem tego obrzędu jest Szabat Para.

Autor hasła: Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

This website uses cookies to collect statistical data. If you do not accept it, please disable cookies in your web browser. I understand