hamantasze

(od jid. hamentaszn, hamantaszn, humentaszn = sakiewki, woreczki, kieszenie Hamana), zw. też uszami Hamana (jid. oznej-Haman) – rodzaj trójkątnych ciastek nadziewanych makiem z miodem, owocami (suszone morele, śliwki, rodzynki) bądź przetworami owocowymi, migdałami, orzechami, albo serem; zgodnie z tradycją, przygotowywane przez kobiety żydowskie w przeddzień Purim, a spożywane w to święto. Ten rodzaj ciastek pochodzi z Niemiec; pierwotnie nazywały się one „makowymi kieszeniami” (niem. mohn-taschen; mak zawijany był w „kieszeń” z ciasta). Kiedy potem połączono spożywanie ich ze świętem Purim, słowo mohn zastąpiono imieniem Haman. Potem h., a zwłaszcza ich kształt, obrastały licznymi interpretacjami. Nazwę tę wywodzono np. z tego, że nienawistny Haman miał sobie wypychać sakiewkę łapówkami. Natomiast kształt ciastek najczęściej wiązano z trójkątnym kapeluszem, który miał nosić Haman, gdy został pierwszym ministrem na dworze króla perskiego Ahaswerusa, bądź widziano w nim symboliczne nawiązanie do trzech patriarchów, których wstawiennictwo miało uratować Żydów przed zgubą (zob. Estery Księga). Druga z nazw tego wypieku – czyli „uszy Hamana”, stanowi nawiązanie do średniowiecznych dodatkowych kar, wymierzanych złoczyńcom, których przed egzekucją okaleczano (m.in. przez obcięcie uszu). Miało to być dodatkowe poniżenie, które w karnawałowym charakterze święta (adlojada) – w kulturze ludowej łączącego się z odwróceniem hierarchii (por. np. purimowy rabin) – zyskiwało dodatkowy wymiar symboliczny (Haman – możnowładca, skazany na hańbiące powieszenie i – dodatkowo – na obcięcie uszu).

Autor hasła: Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

This website uses cookies to collect statistical data. If you do not accept it, please disable cookies in your web browser. I understand