hag(g)ada

ag(g)ada (hebr., opowiadanie; jid. hagude, hagode) – część literatury rabinicznej, która nie jest poświęcona kwestiom prawnym (por. halacha). Przede wszystkim określenie h. odnosi się do klasycznej literatury rabinicznej, czyli do Talmudu oraz midraszy. W Talmudzie h. stanowi ok. 30% tekstu, obejmując m.in. interpretację partii Biblii oraz zagadnienia związane z historią, filozofią, teologią, etyką i folklorem, ale też z medycyną, matematyką, fizjologią, botaniką i innymi. Większość midraszy ma charakter h., choć część z nich poświęcona jest także kwestiom prawnym (por. midrasze halachiczne). W niektórych przypadkach h. podlegała silnym wpływom nieżydowskiego otoczenia (greckiego, babilońskiego, perskiego itd.). Z zasady, ma ona znaczenie dydaktyczne. Przede wszystkim, podejmuje wątki legendarne, związane z tekstem biblijnym oraz biografiami wybitnych postaci (w tym mędrców Talmudu, rabinów i innych), ale w jej skład wchodzą także przysłowia, maksymy i aforyzmy. Rozwija ona opowieści zawarte w Biblii, choć również podejmuje wątki z folkloru, bezpośrednio z nią nie związane (np. dotyczące angelologii i demonologii, [por. szedim] oraz zwyczajów poszczególnych żydowskich społeczności). Równocześnie jednak zawiera popularne wyjaśnienia wielu skomplikowanych kwestii, zwłaszcza związanych z etyką, m.in. w traktacie talmudycznym Pirke(j) Awot. Generalnie, podział na halachę i h. nie jest w pełni ścisły. Halacha ma charakter kodyfikacyjny, a jej prawa – również obligatoryjny, h. – opisowy i moralny. Teksty h. były wydawane w postaci antologii, wśród których do najbardziej znanych należy powstałe w Hiszpanii dzieło Jaakowa ben Szlomo Ibn Chabiba (1460-1516) E(j)n Jaakow, a pośród nowszych – Ch.N. Bialika i J.Ch. Rawnickiego Sefer ha-Ag(g)ada (hebr., Księga Hagady, 1910) oraz L. Ginzberga The Legends of the Jews (t. 1-7, 1909-1938). (Zob. też Tory studiowanie)

Autor hasła: Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

This website uses cookies to collect statistical data. If you do not accept it, please disable cookies in your web browser. I understand