grosz palestyński

dobrowolny podatek składany przez Żydów od XVI w. w Rzeczpospolitej na wsparcie pielgrzymów udających się do Erec Israel, oraz istniejących tam osiedli żydowskich. Podatkiem zawiadywały organy autonomii żydowskiej. W każdej prawie gminie istniała odrębna komisja, zajmująca się jego poborem. Zebrane fundusze przesyłano na ręce nasiego szel Erec Israel, który sprawował swój urząd w naczelnej komisji palestyńskiej przy Sejmie Żydowskim. Po rozwiązaniu Sejmu (1764) przestały działać także komisje palestyńskie. Odtąd g.p. miał charakter dobrowolnego datku. Próbę stworzenia nowych zasad organizacji poboru owej składki podjął cadyk Menachem Mendel z Witebska. Zorganizował on system ofiar palestyńskich zwany chaluk(k)ą, które miały służyć celom kolonizacyjnym. Z czasem jednak stały się groszem żebraczym, którym wspierano ubogich starców, dożywających swych dni w Palestynie. Od XVIII w. przy kahałach powstawały bractwa, zajmujące się zbieraniem funduszy na rzecz Żydów palestyńskich. Bractwo głównych jałmużników znajdowało się w Warszawie. Stąd, co roku, wyruszał do Palestyny wiozący pieniądze emisariusz (szalijach). W latach 50. XIX w. utworzono komitet do poboru owych składek, pn. Kupas Meir Bal-Nes (jid., Fundusz [Kasa] Meira Baal (ha-)Nesa), na którego czele stał rabin, D.B. Meisels. Wybuch powstania styczniowego (1863) spowodował przerwę w działalności tej instytucji. Później jej prowadzeniem zajmowali się cadyk rabi Szlomo Guterman z Radzymina, a następnie jego syn – Aaron Menachem Mendel Guterman. (Zob. też Chowewej Syjon)

Autor hasła: Zofia Borzymińska

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

This website uses cookies to collect statistical data. If you do not accept it, please disable cookies in your web browser. I understand