grób żydowski

(hebr. kewer; jid. kejwer, grob). W okresie starożytnym g.ż. mógł być ziemny, wykuty w grocie (w postaci niszy, np. groby członków sanhedrynu i królów w Jerozolimie z I–II w. n.e.) bądź w skale, przyjmując postać ozdobnego grobowca (np. w Dolinie Cedronu tzw. groby AbsalomaZachariasza z II–I w. p.n.e.), mógł też znajdować się w katakumbach. W diasporze dominują g.ż. ziemne (mogiły). Zgodnie z tradycją, należy je kopać w dniu pogrzebu zmarłego; jeśli uczyni się to wcześniej, to należy grób z powrotem zasypać lub strzec nocą, co czynią członkowie bractwa pogrzebowego (hebr. chewra kadisza). Wybór miejsca na cmentarzu należał do członków tego bractwa, jednak obowiązywały pewne stałe zasady, np. pobożny nie powinien być chowany obok złego człowieka czy samobójcy. Na cmentarzach żydowskich w Polsce kobiety, mężczyźni i dzieci byli chowani w oddzielnych kwaterach, choć np. już w XVI w., w podkrakowskim Kazimierzu, cała rodzina Remu została pochowana w grobach znajdujących się obok siebie (na cmentarzu warsz. pierwsze groby rodzinne powstały w 1859). G.ż. były zazwyczaj kopane w rzędach na osi wschód-zachód. Zwłoki spoczywały tak, aby głowa zmarłego znajdowała się przy ścianie zachodniej, zwrócona twarzą ku wschodowi, tj. ku Jerozolimie. G.ż. nie powinien być wewnątrz wyłożony cegłą; wolno było pochować w nim tylko jednego zmarłego i nie wolno było później dokonywać jego ekshumacji. Zgodnie z tradycją, uważano, że zmarły odchodzi do innego świata, a jego życie doczesne zostało już ostatecznie zamknięte i nie ma możliwości powrotu, stąd często w g.ż. umieszczano kłódki (bądź ich atrapy), symbolizujące owo zamknięcie. Choć żydowskie przepisy religijne nie określają głębokości grobu, to często – z powodu braku miejsca – nadsypywano co najmniej 2 m ziemi, tworząc drugą warstwę grobów (odstęp między nowym grobem a poprzednią warstwą gruntu musiał wynosić nie mniej niż 60 cm). Zwyczajowo, po roku, na grobie zmarłego stawiano pomnik (macewa). W tradycji żydowskiej grób jest nienaruszalny aż do dnia Sądu Ostatecznego (Jom ha-Din). Zgodnie z pradawnym obyczajem, groby krewnych Żydzi odwiedzają w miesiącu elul, a rodziców – także w dni będące rocznicą ich śmierci. (Zob. też: kamienie na grobach kładzione; symbolika nagrobków)

Autor hasła: Jan Jagielski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem