gorzkie zioła

(hebr. maror; jid. morer) – jedna z potraw podawanych podczas sederu w czasie święta Pesach, którym nadawane jest znaczenie symboliczne. Zgodnie z tradycją, ich spożywanie nakazał sam Bóg przed nocą paschalną (Wj 12,8), jednak w odnośnym fragmencie Biblii brak wskazania, co może wchodzić w skład g.z. W Misznie pojawiają się konkretne wskazówki, m.in. może to być sałata, cykoria lub zioło znane na Bliskim Wschodzie pod arabskim nazwą murar. Prawdopodobnie pierwotnie g.z. były dodatkiem do mięsa. Oba wspomniane źródła nie precyzują kontekstu symbolicznego. Jednak oczywiste było, że g.z. przede wszystkim mają przypominać gorycz niewoli, jaką cierpieli Izraelici w Egipcie. Wraz ze zburzeniem Drugiej Świątyni Jerozolimskiej, ustały ofiary paschalne, jednak nadal można było – zgodnie z wspomnianym zaleceniem – spożywać g.z.macę. Hag(g)ada szel Pesach nakazuje sięgać po nie dwukrotnie podczas sederu i zjadać raz z charoset (gdzie symboliczna gorycz łączy się z potrawą przypominającą niewolniczą pracę) i raz z macą. W kulturze aszkenazyjskiej – w tym w Polsce – często jako g.z. używano chrzanu. Zwyczaj ten rozpowszechnił się również w Ameryce Północnej. Niektórzy rabini zalecali używanie sałaty jako g.z., bowiem ta oddawać miała najlepiej doświadczenie niewoli egipskiej, gdyż początkowo wydaje się słodka, a później w jej smaku pojawia się gorycz. Chasydzki rebe, Symche Binem z Przysuchy, nauczał, iż Żydzi jedzą g.z. po macy dlatego, że Izraelici uzmysłowili sobie całą gorycz niewoli dopiero po tym, jak Mojżesz dał im obietnicę wolności.

Autor hasła: Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

This website uses cookies to collect statistical data. If you do not accept it, please disable cookies in your web browser. I understand