emancypacja

(hebr. emancipacja; jid., emancipacje) – proces stopniowego likwidowania ciążących na Żydach ograniczeń prawnych, społeczno-politycznych i obyczajowych, dokonujący się w całej Europie po 1780 (na ziemiach pol., zwł. w zaborze ros., nieco jednak opóźniony) w ramach ogólnej likwidacji pozostałości systemu feudalno-stanowego i kształtowania się nowoczesnego społeczeństw burżuazyjnych (w Europie Zach. w 1. poł. XIX w.). Towarzyszące mu zasadnicze zmiany w sytuacji prawnej i ekonomicznej, a przede wszystkim w sferze świadomości, miały istotne znaczenie dla rozbudzenia aktywności politycznej i kulturalnej ludności żydowskiej, przyspieszenia procesów asymilacji i akulturacji, na ziemiach polskich – poza obszarem Prus – z różnych względów, bardzo spowolnionych i ograniczonych. W praktyce, e. oznaczała równouprawnienie Żydów jako jednostek, przez nadanie im pełnego obywatelstwa oraz zniesienie ograniczeń, związanych z wyznawaną przez nich wiarą. Dokonało się to w zaborze pruskim pomiędzy 1814 a 1869; w Galicji – za sprawą nowej konstytucji Austro-Węgier z 21 XII 1867; w Królestwie Polskim w 1862, w ramach reform Aleksandra Wielopolskiego. Wbrew pierwotnym nadziejom, e. nie zlikwidowała tzw. kwestii żydowskiej na ziemiach polskich, choć postawiła ją w zupełnie nowym świetle. Stosunek ludności żydowskiej do zmian, związanych z procesem e., był niejednolity; tradycjonaliści przyjmowali je z dużą nieufnością. (Por. m.in.: de non tolerandis judaeis; Friedländer Dawid; puryc; rewiry żydowskie)

Autor hasła: Daniel Grinberg

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem