dziesięcina

(hebr. maaser) – dziesiąta część zbiorów i produktów Erec Israel. Informacja o niej pojawia się już w Biblii, gdzie jest mowa o tym, że Abraham przekazał królowi Melchizedekowi „dziesiątą część ze wszystkiego” (Rdz 14,20). Opowieść ta wskazywała na związek patriarchy z Jerozolimą, oraz uzasadniała składanie tam d. Wnoszono ją z całej produkcji, która – przed oddzieleniem od niej d. – była nazywana tewel i nie mogła być spożywana (por. chal(l)a), chyba że znajdowała się jeszcze na polu. W starożytnym Izraelu pobierano kilka rodzajów d., które były rozpisane na cykl sześciu lat, zaś siódmy rok, tj. rok szabatowy był od nich wolny: 1. pierwsza d. (hebr. maaser riszon), oddzielana przez wszystkie lata cyklu, miała służyć lewitom, którzy z kolei dziesiątą część otrzymanych dóbr przekazywali kapłanom; stanowiła ona rekompensatę za sprawowanie przez nich funkcji kapłańskich (Lb 18, 25-32); 2. druga d. (hebr. maaser szeni), oddzielana w pierwszym, drugim, czwartym i piątym roku cyklu, była zabierana do Jerozolimy i tam spożywana bądź zamieniana na pieniądze, które przekazywano do Jerozolimy (Kpł 27,30-34; Pwt 14,24-26); 3. d. ubogich (hebr. maaser ani), oddzielana w trzecim i szóstym roku cyklu, rozdawana potrzebującym, także mogła być zamieniana na ekwiwalent pieniężny (Pwt 14,28-29; 26,12). Produkty podlegające temu opodatkowaniu nie mogły być zastępowane innymi, a dobre – złymi, jak również pochodzące z jednego roku – tymi, które wyprodukowano w innym (pocz. roku „obrachunkowego” przypadał w Tu bi-Szwat). Kwestie związane z d. zostały omówione w traktatach talmud. T(e)rumot, Maaser Riszon i Maaser Szeni. Zgodnie z tradycją, faryzeusze mieli być szczególnie skrupulatni w sprawach dotyczących d. i wydzielali ją ze wszystkiego, także z nieistotnych produktów. Natomiast Pinchas ben Jair (2. poł. II w. n.e.) miał taką wagę przywiązywać do tego obowiązku, że nawet jego osioł, gdy został skradziony, nie chciał jeść paszy, z której złodzieje nie wydzielili dziesiątej części.

Autor hasła: Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

This website uses cookies to collect statistical data. If you do not accept it, please disable cookies in your web browser. I understand