drejdł

(l.mn. drejdłech, jid., bączek) – zabawka używana do popularnej gry podczas Chanuki. Żydzi wykorzystywali do gry wirujące bączki już w okresie grecko-rzymskim, ale dopiero w średniowieczu wśród Żydów aszkenazyjskich stały się popularne czteroboczne bączki, podobne do tych, które używane są współcześnie. D. mogą być wykonane z różnorodnych materiałów, nawet kosztownych, takich jak kość słoniowa czy srebro. Najpopularniejsze jednak są drewniane, chociaż spotkać można także d. wykonane z ołowiu, papieru, plastiku. Każdy bok bączka oznaczony jest jedną z czterech liter alfabetu hebrajskiego: nun, gimel, he, szin, które – zgodnie z tradycją – są pierwszymi literami słów w języku jidysz: nem (bierz) lub niszt (nic); gib (daj) lub ganc (wszystko); halb (pół) i szteł (połóż [wszystko]) lub szlecht (źle). Grę zaczynano od ustalenia, jakiego rodzaju i jak wysoka będzie stawka (jako fantów używano np. orzechów, cukierków, pieniędzy). Gracze kolejno rozkręcali d., a litera, która pozostawała na górze, gdy bączek upadł, oznaczała dla gracza rodzaj wygranej. Zabawa nabrała większego znaczenia, gdy zamieszczane na d. litery zaczęto interpretować, jako skrót słów hebrajskich, nawiązujących do wydarzeń, opisanych w Księdze Machabeuszy: Nes gadol haj(j)a szam (hebr., Cud wielki wydarzył się tam). W Izraelu literę szin zastępuje się literą pe (skrót hebr. po = tutaj; cud wielki wydarzył się tutaj).

Autor hasła: Iwona Kamila Brzewska

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem