cymes

(jid.; od niem. zum essen = do jedzenia, bądź od średnio-górno-niemieckiego zuomüese = przystawka; A. Brückner twierdzi, że etymologia pojęcia pochodzi od węg. słowa cimes = utytułowany, i jest „nazwą konia bohaterskiego”) – potrawa złożona z warzyw i owoców, zaliczana do deserów bądź ciepłych dań owocowo-warzywnych; w tradycyjnej kuchni żydowskkiej (w tym w Polsce) – legumina podawana podczas uroczystych posiłków, zwł. wieczerzy rozpoczynającej szabas. Przygotowuje się ją siekając drobno oraz mieszając owoce i warzywa gotowane bądź zalewa wrzątkiem; pod koniec gotowania dodaje się przyprawy (m.in. sól i cukier do smaku, często także cynamon, miód; czasem także nieco tłuszczu). Każda żydowska książka kucharska podaje wiele odmian tej potrawy. W praktyce składniki do c. i sposób jego przyrządzania zależny był od tradycji lokalnych (minhag) bądź rodzinnych, dostosowywanych do zamożności danej rodziny. W polskim uzusie językowym, c. jest synonimem czegoś smacznego lub wyjątkowo dobrego; specjał, rarytas; w języku potocznym – stanowi żartobliwe określenie czegoś jedynego w swoim rodzaju, czegoś najlepszego. W języku jidysz, poza pierwotnym znaczeniem, jest to pojęcie ambiwalentne. Pracochłonny sposób przyrządzania potrawy, związany z mieszaniem różnych składników, spowodował, że słowu c. nadawano także znaczenie skomplikowanej, zawiłej procedury bądź interesu; albo wręcz stawał się on synonimem kłopotów, komplikacji, przewlekłości w załatwianiu spraw.

Autor hasła: Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

This website uses cookies to collect statistical data. If you do not accept it, please disable cookies in your web browser. I understand