chuk(k)at ha-goj

(hebr., prawa [obyczaje] gojów; jid. chuke ha-goj bądź chukos ha-goj) – termin wywodzący się z boskiego zakazu naśladowania praw i obyczajów innych ludów, pojawiającego się kilkakrotnie w Torze (Kpł 18,3 i 20,23; Pwt 12,30), jak również w nauczaniu proroków (Jr 10,2 i n.; Ez 11,12). Z tego została wywiedziona koncepcja rabiniczna, zgodnie z którą Żydom nie wolno naśladować obyczajów innowierczych, zwłaszcza prowadzących do lubieżności, przekraczania zasad moralnych; oraz zachowywać się zgodnie ze zwyczajami, które wywodzą się z obcych rytów religijnych. Jedynie praktyki związane z leczeniem chorób zostały wyjęte spod tego ogólnego zakazu, w myśl ogólnej zasady pik(k)uach nefesz. W Talmudzie szczególną rolę w związanych z tym rozważaniach odgrywała koncepcja tzw. darche(j) ha-Emori (hebr., obyczaje Amorytów). Poświęcono im osobny fragment w traktacie talmudycznym Szabat (67a-b), jako że Amoryci uznawani byli za lud, znany z praktyk czarnoksięskich i nieczystych misteriów. Ich przesądy (m.in. czary, wróżby, nekromancja itp.) zostały uznane przez Majmonidesa za prowadzące do idolatrii. Znaczenie ch. ha-g. wzmocniły jeszcze warunki koegzystencji Żydów ze społecznościami chrześcijańskimi i islamskimi. Do najważniejszych kategorii ch. ha-g. należały: 1. noszenie strojów specyficznie pogańskich, a zwłaszcza przyozdabianie włosów; 2. uczęszczanie do cyrków i na stadiony; 3. obyczaje związane z idolatrią (m.in. astrologia i tworzenie hybryd). Bardzo wiele żydowskich obyczajów i nakazów związanych jest z reakcją na zachowania nieżydowskiego otoczenia (w tym np. nakaz nakrywania głowy, bowiem chrześcijanie modlili się z odkrytą głową). Są jednak i takie, jak np. kapara, co do których żydowskiej proweniencji, zdania uznanych autorytetów są podzielone (S. ben A. Adret, Nachmanides, J. ben E. Karo). W okresie nowożytnym wokół ch. ha-g. często przebiegał podział między ortodoksją a zwolennikami postępu, zwłaszcza w odniesieniu do reformowania kultu synagogalnego (por. judaizm reformowany). Szczególnie ostro i konsekwentnie przeciw przyjmowaniu jakichkolwiek ch. ha-g. występowali chasydzi. Jednakże większość rabinów skłonna była akceptować wiele zmian (np. porzucenie trad. stroju). Toteż np. składanie kwiatów na grobach zostało ostatecznie zaakceptowane nawet w Izraelu, jednak polowanie (jako sport) czy bożonarodzeniowe drzewko wciąż pozostają znakiem odstępstwa.

Autor hasła: Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem