chil(l)ul ha-Szem

(hebr., profanacja Imienia [Bożego]; jid. chilel Haszem) – przeciwieństwo kid(d)usz ha-Szem, którego źródłem jest Księga Kapłańska (22,32). Specyfika tej koncepcji w żydowskim prawie oraz jej wielkie znaczenie wynikają z przyjęcia, że chwała i godność Boga na ziemi są związane ze społecznością żydowską. Każde niegodne zachowanie może więc zostać uznane nie tylko za poniżanie Żydów, ale i za profanację samego Stwórcy. Zadaniem Żyda jest bowiem uświęcanie Imienia [Bożego]. Szczególnego znaczenia nabierał każdy tego typu akt, jeśli był dokonywany w stosunkach z nie-Żydami i na ich oczach. Z tego zaś wynikało potępienie dla odwołujących się w sprawach między Żydami do sądów nieżydowskich w krajach osiedlenia. Uważano bowiem, że dobrowolne poddawanie się takiej procedurze może, a nawet musi prowadzić do poniżenia judaizmu, a co za tym idzie do ch. ha-Sz. Te same powody leżą u źródeł koncepcji, zgodnie z którą grzech popełniony wobec goja może być cięższy niż popełniony wobec Żyda, oraz możliwości zawieszenia niektórych praw Tory, jeśli ich przestrzeganie mogłoby zostać zinterpretowane przez nieżydowskie otoczenie w sposób prowadzący do poniżenia zasad judaizmu. Ze względu na fundamentalność przewiny, uznawanej za ch. ha-Sz., była ona zagrożona wyklęciem (por. cherem). Grzechy powodujące ch. ha-Sz. mogły być odkupione tylko przez śmierć. Szczególne znaczenie miało zachowanie się osób reprezentujących judaizm ze względu na stanowisko zajmowane w społeczności. W talmudycznym traktacie Joma (86a) pojawia się wypowiedź, w której Raw stwierdza, że gdyby nie zapłacił rzeźnikowi (wykorzystując w ten sposób swą pozycję rabina do kupowania na kredyt), będzie winien profanacji Imienia [Bożego]. Podobna kwalifikacja niegodnych zachowań „mędrców Tory” pojawia się w kodyfikacji Majmonidesa (Sześćset trzynaście zakazów i nakazów).

Autor hasła: Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem