chaluk(k)a

(hebr., dzielenie, rozdawnictwo) – termin odnoszący się do rozdawnictwa pieniędzy, pochodzących ze zorganizowanych zbiórek na rzecz Żydów studiujących Prawo i modlących się w Palestynie; również dla tamtejszych biednych. Zwyczaj przeprowadzania tych zbiórek wywodzony jest od podatku na Świątynię Jerozolimską, nakładanego w starożytności na Żydów mieszkających w diasporze. Już w czasach tan(n)aitów kwestowano w Europie na rzecz akademii talmudycznych i uczonych w Palestynie. W celu organizowania zbiórek wysyłano specjalnych emisariuszy, zwanych w języku hebrajskim meszul(l)achim lub szadarim. W XVII-XVIII w. wysyłały ich Jerozolima, Hebron, Safed i Tyberiada. Do 1777 (tj. do czasu przybycia do Erec Israel pierwszej grupy chas. imigrantów) funduszami ch. zarządzali Żydzi sefardyjscy. Imigranci przybywający do Palestyny z różnych miast i krajów zakładali własne kolele. W XIX w. powstały m.in. kolele Żydów z Prużan (zwolenników Gaona z Wilna); Żydów związanych z ruchem CHABAD (tzw. chabadnicy); z Warszawy (w 1872 kolel ten liczył 235 osób), Grodna, Galicji. Środki zgromadzone na ch. w poszczególnych krajach były kierowane przede wszystkim na wspomożenie związanych z nimi koleli. W żydowskich domach i w bóżnicach pojawiały się specjalne skarbony na pieniądze, przeznaczone na ten cel. Zwyczaj ch. jest kontynuowany do naszych czasów. (Por.: grosz palestyński; Meir Baal (ha-)Nes)

Autor hasła: Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

This website uses cookies to collect statistical data. If you do not accept it, please disable cookies in your web browser. I understand