chacham

(hebr., uczony, mędrzec) – określenie funkcjonujące w języku biblijnym jako termin ogólny, oznaczający mędrców objaśniających Torę Ustną. Dla podkreślenia, że zajmowali się oni nieustannie studiami, wcielając w życie ideał człowieka w judaizmie rabinackim, stosowano też określenie talmid chacham (uczeń-mędrzec, erudyta; jid. talmed-chochem). W Talmudzie ch. nazywa się ludzi, „którzy mówią mądrze”, także wówczas, gdy nie są Żydami (nazywani są oni po hebr. chachme(j) umot ha-olam = dosł.: mędrcy ludów świata, tj. mędrcy innych [niż Żydzi] ludów). Jako formalny tytuł określenie to zaczęło funkcjonować prawdopodobnie po ustanowieniu sanhedrynu. Ch. oznaczał rangę niższą niż nasi i aw be(j)t din. Później tytułu tego używano w Palestynie, m.in. w odniesieniu do osobistości kierujących akademiami talmudycznymi. Używano go także w Babilonii, gdzie ch. prawdopodobnie kierowali czynnościami religijnymi egzylarchów. W Hiszpanii i Portugalii określenie ch. odnosiło się do rabinów przewodzących danej gminie; z tego względu rozpowszechniło się ono wśród Żydów sefardyjskich; m.in. w XIX w. w imperium otomańskim nacz. rabin nosił tytuł Chacham Basza; tytuł ch. nosi też naczelny rabin sefardyjski w Anglii. Określenie ch. mogło też mieć znaczenie zabarwione sarkazmem, zwłaszcza w kulturze aszkenazyjskiej (por. np. Żydzi z Chełma).

Autor hasła: Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem