brakteaty

(od łac. bractea = cienka blaszka; nummi bracteati = monety blaszane) – monety z cienkiej blachy srebrnej bite jednostronnie na miękkiej podkładce, tak iż stempel odciśnięty wypukło z jednej strony, występował w postaci wklęsłego negatywu po drugiej. W Polsce tłoczono je od lat 30. XII w. do przełomu XIII i XIV w. Specyficzną grupę tworzą b. z napisami w języku hebrajskim, pochodzące z dzierżawionych lub zarządzanych przez Żydów mennic książąt dzielnicowych: Kazimierza Sprawiedliwego (zm. 1194), Mieszka III Starego (zm. 1202) i jego synów Mieszka i Bolesława, Przemysława I (zm. 1257) oraz – być może – arcybiskupów gnieźnieńskich. Mennice te znajdowały się w Gnieźnie, Kaliszu, Krakowie i w niezidentyfikowanej miejscowości na Kujawach. Hebrajskojęzyczne napisy na b. mają przeważnie charakter błogosławieństw i życzeń: bracha (hebr., błogosławieństwo); bracha u-haclacha (hebr., błogosławieństwo i szczęście); mazal tow (hebr., przen.: na szczęście). Występują również – osobno lub w kontekście – imiona książąt, zarządców (dzierżawców) mennic: Josef, Abraham, Jaakow, Menachem, niekiedy razem z rodowodami, np.: „Józef syn Judy z pokolenia kapłańskiego w Kaliszu”. Wyjątkowym zjawiskiem jest moneta Mieszka III z zapisaną alfabetem hebrajskim legendą w języku polskim „Mszka król Polski”. Na b. widnieją niekiedy wyobrażenia, nawiązujące do symboliki judaistycznej (np. Drzewo Życia).

Autor hasła: Paweł Fijałkowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem