biszul nochri

(hebr., dosł.: gotowanie „obcego” [obcoplemieńca]) – zespół zakazów rabinicznych, dotyczących spożywania pokarmów przygotowywanych przez innowierców (por. goj). Wywodzą się one od ograniczeń związanych z piciem nesech (hebr., wino do libacji; por. wino). Pierwotnie zakaz ten odnosił się tylko do wina używanego bądź przygotowanego do libacji na cześć obcych bożków (bałwochwalstwo). Później został rozciągnięty na trunek wyprodukowany czy nawet tylko dotknięty (np. rozprowadzany albo przechowywany), przez nie-Żydów. Uzasadnieniem zakazu było zagrożenie małżeństwami mieszanymi, które mogły być inicjowane podczas spotkań przy winie. Z tego samego powodu Talmud (traktat Awoda Zara) zakazuje jeść chleb nie-Żyda i gotowane przezeń potrawy. Dozwolone było natomiast pieczywo pochodzące z nie-żydowskich piekarń. Sposobem obejścia tego zakazu, umożliwiającym także korzystanie z pomocy nie-Żydów w kuchni, był udział Żydów w przygotowywaniu posiłku, często czysto symboliczny, np. poprzez rozpalenie ognia; wiele autorytetów odrzucało jednak dopuszczalność tej praktyki (m.in. J. ben E. Karo w Szulchan Aruch [ Jore Dea] oraz M. Isserles). Zakazy b.n. zawierają dużą komponentę niechęci do nie-żydowskiego otoczenia (stanowiącego zagrożenie np. w wiekach średnich; por. chuk(k)at ha-goj), wyrażającą się brakiem zaufania do wielu produktów, wynikającym z niepewności, czy np. do mleka, albo sera nie dodano czegoś trefnego (trefa). Sposobem obejścia tych zakazów może być żydowski nadzór nad produkcją, a w nowoczesnym społeczeństwie industrialnym – przyjęcie, że produkcja przemysłowa (zwł. paczkowanie) może być uznana za koszerną (kaszer), jako że eliminuje personalny udział wytwórcy. (Por. prawa dotyczące żywności)

Autor hasła: Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem