be(j)t

(hebr.; jid. bejz, bejs) – druga litera alfabetu hebrajskiego. Jest spółgłoską wargową; na początku wyrazu lub sylaby czyta się ją jak zwartą, dźwięczną „b”, natomiast po samogłosce, w środku sylaby – jak szczelinowe, dźwięczne „w” (hebr., we(j)t; jid. wejz [wejs]). Najstarsze jej piktograficzne formy w inskrypcjach protosynajskich przedstawiają dom (hebr. bajt). B. ma wartość liczbową 2, które jest liczbą przeciwieństw i dopełnienia (dobro i zło, mężczyzna i kobieta, życie i śmierć); wskazuje na boską jedność (Tablice Dziesięciorga Przykazań; kolumny Jachin i Boaz, stojące przed Świątynią Jerozolimską króla Salomona). W tradycji kabalistycznej litera ta odgrywa bardzo ważną rolę, jako że od niej rozpoczyna się tekst Tory (Be-reszit bara Elohim… = Na początku Bóg stworzył…), będącej duchową podstawą świata. Według midraszu Be-reszit Raba (I,4), dzieło stworzenia rozpoczyna się od litery b., aby zaznaczyć, że składa się ono z dwóch światów: doczesnego i przyszłego (Olam ha-Ba). Według innej interpretacji, Bóg stworzył świat za pomocą tej właśnie litery również przez wzgląd na: dwukrotną zagładę świata (pierwszym razem poprzez biblijny potop, a drugim – przez zniszczenie, które nastąpi pod koniec dziejów [hebr. Kec ha-jamim]); dwukrotne zburzenie Świątyni Jerozolimskiej; dwoistość wszechświata, składającego się z nieba poświęconego Bogu i ziemi, przeznaczonej dla ludzi; dwa instynkty kierujące ludźmi – dobry i zły, oraz dwie płcie wszystkich żywych istot – męska i żeńska. Zgodnie z żydowską tradycją, świat został stworzony za pomocą litery b. także dlatego, że od niej rozpoczyna się hebrajski wyraz bracha (błogosławieństwo) i wszystkie – odnoszące się do Boga – błogosławieństwa – Baruch At(t)a Adonaj Elohe(j)nu Melech ha-Olam (Błogosławiony bądź Panie Boże nasz, Królu Wszechświata).

Autor hasła: Małgorzata Barcikowska

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

This website uses cookies to collect statistical data. If you do not accept it, please disable cookies in your web browser. I understand