baran

(hebr. ail); baranek; jagnię (hebr. tale) – zwierzę ofiarne, któremu – ze względu na rolę, jaką odegrało w dziejach Izraela – przypisana jest bogata symbolika. Krew jagnięcia, którą oznaczono domy Izraelitów,pozwoliła im uniknąć dziesiątej plagi (plagi egipskie), tj. śmierci pierworodnych, jaką Bóg zesłał na Egipt w noc wyjścia z niego narodu wybranego. Pamięć tego wydarzenia czci się podczas uczty sederowej (seder), rozpoczynającej święto Pesach, spożywając – poza innymi symbolicznymi potrawami – pieczony udziec jagnięcia (hebr. zeroa). Ponadto Pesach przypada w nisan, którego znakiem zodiakalnym jest właśnie b. (por. znaki zodiaku). W diasporze Żydzi oczekiwali, że zapowiadany Mesjasz nadejdzie właśnie w tym miesiącu, dlatego też na stole sederowym stawiano piąty kielich, przeznaczony dla Proroka Eliasza, który dęciem w barani róg (szofar) miał zapowiedzieć jego nadejście (Ml 3,23). Na górze Moria, Abraham, zamiast swego syna Izaaka, złożył Bogu w ofierze b. (zob. akeda); zwierzę to jest więc znakiem zbawienia i odkupienia Izraela. Według midraszy, Bóg stworzył b. pierwszego dnia tworzenia świata; jego prochy stały się fundamentem miejsca w Świątyni Jerozolimskiej, nazywanego Świętym Świętych; król Dawid sporządził ze ścięgien b. struny do swej harfy; Prorok Eliasz przepasywał biodra jego skórą; w lewy róg b. dął Bóg na górze Synaj, zaś prawy róg ma zabrzmieć w dniach przyjścia Mesjasza, by przywołać z wygnania zbłąkaną owcę, tzn. Izrael (Iz 27,13). Szofar, w który dmie się w okresie świąt Rosz ha-Szana i Jom Kipur zazwyczaj był wykonany z baraniego rogu. Wizerunek b. pojawia się na macn-taszach, macewach, w drewnianych aronot ha-kodesz. W żydowskiej sztuce kultowej zwierzę to jest też zawsze obecne w często przedstawianej scenie ofiarowania Izaaka. (Zob. też Pesachim)

Autor hasła: Magdalena Sieramska

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

This website uses cookies to collect statistical data. If you do not accept it, please disable cookies in your web browser. I understand