autopsja i sekcja zwłok

działania medyczne, objęte od czasów biblijnych żydowskim prawem religijnym. Wynikało ono przede wszystkim ze stwierdzenia, iż człowiek został stworzony „na obraz Boży” (Rdz 1,27), oraz z wersu zawartego w Księdze Powtórzonego Prawa (21,22-23). Na ich podstawie żydowskie prawo religijne nakazywało poszanowanie zwłok. Obejmowało kompletnym zakazem fizyczne oszpecanie i pohańbianie ciał ludzkich (hebr. niw(w)ul ha-met) oraz czerpanie z nich zysku w jakiejkolwiek formie. Choć w Talmudzie odnaleźć można informacje o kilku eksperymentach anatomicznych, to jednak wspomniane prawa są w nim jednoznacznie potwierdzone. W literaturze rabinicznej problem ten pojawił się dopiero w 1737 w responsie J.I. Emdena, który zakazał żydowskim studentom medycyny uczestniczenia w a. i s.z., ze względu na wspomniany zakaz czerpania korzyści. E. ben J. Landau w swym responsie zezwolił na przeprowadzanie autopsji dla ratowania życia (pikuach nefesz), gdy jej wyniki mogą przynieść pomoc innym chorym, zagrożonym śmiercią. Od tego czasu autopsja stała się przedmiotem wielu responsów. Także w Polsce w okresie międzywojennym sprawa ta budziła kontrowersje, m.in. dlatego, iż władze niektórych uczelni próbowały nie dopuszczać żydowskich studentów do zajęć w prosektoriach, albowiem nie były do nich dostarczane zwłoki Żydów. Społeczność ortodoksyjna starała się jednak wszelkimi sposobami chronić zmarłych przed a. i s.z. Na przepisy Prawa nakładało się popularne przekonanie, iż zmarli poddani a. i s.z. nie będą mogli zmartwychwstać (por. tchij(j)at ha-metim). Obecnie większość rabinów podchodzi do tego zagadnienia łagodniej, uznając możliwość autopsji post mortem w ograniczonej formie, ze względu na obowiązywanie wymogu nieoszpecania zwłok. Kiedy na UH otwarto wydział medycyny, sprawa a. i s.z. wzbudziła liczne kontrowersje, nawet po wyrażeniu na nią – pod pewnymi warunkami – zgody przez Naczelny Rabinat. (Por. nieśmiertelność)

Autor hasła: Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

This website uses cookies to collect statistical data. If you do not accept it, please disable cookies in your web browser. I understand