aryjskie paragrafy

akty prawne, na których mocy „nie-Aryjczyków”, tzn. Żydów, wykluczano (bądź ograniczano ich udział) z partii politycznych, instytucji gospodarczych, stowarzyszeń akademickich, związków sportowych itp. (por. numerus nullus; numerus clausus). Po raz pierwszy pojawiły się w Niemczech w XIX w.; dotyczyły korporacji studenckich i innych organizacji społecznych i politycznych, wyłącznie o charakterze nacjonalistycznym. A.p. ogłoszone w III Rzeszy w kwietniu 1933 miały na celu stopniowe eliminowanie Żydów z całokształtu życia społecznego, gospodarczego i politycznego, oraz izolowanie ich od ludności nieżydowskiej. W 1935 tzw. ustawy norymberskie podniosły prawodawstwo antyżydowskie do rangi prawa państwowego. W l. 30. a.p. stosowane były w Rumunii (od 1934), na Węgrzech (od 1938), w Słowacji (od 1939), w postaci numerus clausus, wszędzie jako regulacja państwowa. W Polsce w 1935-1939 hasło stosowania a.p. propagowane było – m.in. jako skutek oddziaływania faszyzmu niem. – przez ugrupowania nacjonalistyczne (m.in. ONR, OZON). Wprowadzono je w życie – na mocy wewnętrznych zarządzeń – w niektórych izbach adwokackich i lekarskich, w organizacjach rzemieślniczych i kupieckich oraz w innych zrzeszeniach zawodowych, a także na wyższych uczelniach – w postaci getta ławkowego. PS

Autor hasła: Paweł Szapiro

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

This website uses cookies to collect statistical data. If you do not accept it, please disable cookies in your web browser. I understand