anagram

(od grec. ana = nad + gramma = litera) – przestawienie głosek bądź sylab w wyrazie lub sentencji, dzięki któremu uzyskuje się nowy wyraz lub sentencję; w rozważaniach talmudycznych także metoda analizy tekstu, określana terminem hafuch (hebr., przestawienie). A. pojawiają się już w Biblii. W literaturze talmudycznej, midraszachhag(g)adzie stały się metodą interpretacji. Początkowo stosowano je w odniesieniu do pojedynczych wyrazów, zwłaszcza imion własnych; potem także – do całych fraz. Popularność a. umocniły wpływy arab. poezji na twórczość wielkich żydwskich poetów średniowiecznych (zwł. sefardyjskich), a następnie oddziaływanie neoplatonizmu na myśl żydowską. Rozwój kabały przyczynił się do upowszechnienia stosowania tej metody; a. miał być kluczem do najgłębszych tajemnic wszechświata, zwłaszcza jeśli służył do analizy Imion Boga bądź aniołów. A. stosowano też powszechnie w zabiegach magicznych, a szczególnie często – przy sporządzaniu amuletów. Z tych działań wywodzą się także pewne praktyki dewocyjne kabalistów; np. odczytywanie pewnych części Miszny w godzinie śmierci rodziców, co miało przynieść spokój ich duszom, bowiem hebr. słowa Misznadusza składają się z tych samych liter (mem, szin, nun, he; por. hebrajski alfabet).

Autor hasła: Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem