aguna

(hebr., kobieta związana; jid. agune) – samotna kobieta, której mąż przepadł bez wieści i która z tego powodu nie może powtórnie wyjść za mąż. Według żydowskiego prawa religijnego, kobieta może zawrzeć nowy związek małżeński tylko w jednym z dwóch wypadków: po śmierci męża lub po dokonaniu aktu rozwodu. Żadna władza na świecie, ani religijna, ani świecka nie może uznać małżeństwa za rozwiązane, bez osobistego udziału żony i męża, oraz jasno wyrażonej przez męża zgody na rozwód. W czasach starożytnych, gdy Żydzi byli ludem rolniczym i wiedli życie osiadłe, wypadki znikania bez wieści były rzadkie, chyba że mężczyzna dostał się do niewoli. Żony były wówczas skazane – jak się kiedyś mawiało – na „kajdany samotności”. Diaspora i zmiany w życiu społecznym Żydów spowodowały, że znikanie mężczyzn bez wieści, ze względu na skalę zjawiska, stało się dużym problemem. Prawodawcy żydowscy, by ulżyć doli kobiet, starali się ułatwić procedury sądowe w orzekaniu zgonów zaginionych. Zagadnieniu temu jest poświęcona ogromna literatura rabiniczna, począwszy od traktatu talmudycznego Jewamot. W Polsce, w związku z ogromną liczbą zabitych i zaginionych Żydów w okr. powstania Chmielnickiego, sprawą a. zajął się Sejm Żydów Korony, wydając w 1650 postanowienie, ułatwiające przeprowadzanie procesów dowodowych w sprawach zgonów zaginionych bez wieści mężczyzn. Także po I wojnie światowej, rabin S.D. Kahan, stojący na czele warsz. rabinatu, podjął działania umożliwiające a. ustalenie ich statusu prawnego jako kobiet rozwiedzionych. Pomoc ta była wszechstronna, obejmowała nawet załatwienie formalności paszportowych i opłacenie kosztów podróży za granicę. W okresie międzywojennym warszawski rabinat kilka razy do roku ogłaszał specjalne komunikaty, zawierające informacje o mężach (wraz z ich fotografiami), którzy w stolicy porzucili swe żony, wyjeżdżając na stałe np. do któregoś z cadyków lub ośrodków religijnych. Podobnej pomocy udzielano rabinatom prowincjonalnym. Celem tych akcji było wykrycie zbiegów i zmuszenie ich do powrotu bądź wyrażenia zgody na rozwód. Po II wojnie światowej, rabin Kahan utworzył Departament Agun przy Głównym Rabinacie Palestyny, by pomóc kobietom, które nie znały losów swoich zaginionych mężów i przez to nie mogły ponownie zawrzeć związków małżeńskich. (Zob. też: Batszeba; Uriasz)

Autor hasła: Zofia Borzymińska

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

This website uses cookies to collect statistical data. If you do not accept it, please disable cookies in your web browser. I understand