Żytłowski Chaim

([1861] 1865 Uszacz k. Witebska – 1943 Calgary) – pisarz i filozof, socjalista, pionier jidyszyzmu, krytyk literacki. W młodości związał się z rosyjskim ruchem socjalistycznym. Po pogromach w latach 80. XIX w. powrócił do swych żydowskich korzeni. Od 1886 prowadził badania historyczne. W pracy Mysli ob istoriczeskich sud'bach jewrejstwa (1887) postawił tezę, że źródłem wielu nieszczęść Żydów są noszone przez nich idee historyczne, po czym Sz. Dubnow uznał go za heretyka i antysemitę. W l. 90. Ż. związał się z socjalistami-rewolucjonistami (w Szwajcarii wydawał ich pismo „Russkij Raboczij” od 1893). Pod koniec stulecia zbliżył się do Bundu. Po krótkim pobycie w Rosji, po rewolucji 1905, osiadł na stałe w Nowym Jorku (1908), gdzie m.in. wydawał „Dos Naje Łebn” (jid., Nowe Życie, 1908-1913 i od 1922 – ponownie, wraz z S. Nigerem). Był jednym z najbardziej znanych myślicieli żydowskich, łączących idee terytorializmu (m.in. poparł ideę tworzenia ośrodka osadniczego w Birobidżanie) i socjalizmu oraz odrodzenia narodowego w diasporze, opartego na języku jidysz, jako mowie ludu żydowskiego (m.in. przewodniczył konferencji w Czerniowcach w 1908 i współpracował z JIWO). Był również płodnym pisarzem i publicystą. Jego dzieła zebrane ukazały się w języku jidysz w 10 tomach (1912-1919, 1929-1932, 1945-1951; wydany w języku hebrajskim w 1961). Wiele uwagi poświęcał dziejom myśli, wydając szereg studiów monograficznych i tłumaczeń oraz pierwszą poważną historię filozofii w języku jidysz – Di filosofie (t. 1-2, 1910).

Autor hasła: Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem