Żydzi z Chełma

zw. także głupcami z Chełma – bohaterowie niezliczonych żartów, facecji, żartobliwych wierszyków i bajek Żydów polskich, eksploatujących bezmierną, często doprowadzającą do absurdu nawet najzwyklejsze codzienne czynności, głupotę mieszkańców mitycznego miasteczka. Znajdujemy wśród nich wszystkie postaci każdego sztetł, nie wyłączając rabina oraz uczonego w Piśmie; tzw. „mędrcy z Chełma” (jid. chełmer chachomim) uosabiali charakterystyczną dla humoru ludowego odwróconą hierarchię tradycyjnej społeczności. Podobne miasta głupców występują także w literaturze innych narodów (holenderskie Kampen; włoskie Cuneo; niemieckie Schildburg). Samą nazwę „Chełm” najczęściej identyfikowano z miejscowością na Lubelszczyźnie. Wedle jednej z wersji (Horacy Safrin), powiązano to z faktem, że miasto rozpościerało się na wzgórzu, nad rzeką, w związku z czym mawiano „Jacy ci Żydzi niemądrzy! Schodząc na dół niosą puste wiadra, a z pełnymi wspinają się do góry…”. (Zob. też Trunk Jechiel Izajasz)

Autor hasła: Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem