Żydowska Służba Porządkowa

właśc. Jüdischer Ordnungdienst (niem.), potocznie zw. policją żydowską (gettową), służbą porządkową – formacja powoływana z polecenia gestapo w przededniu tworzenia gett (getta w okresie Holokaustu). Jej zadaniem było sprawowanie warty przy bramach gett, kierowanie w gettach ruchem ulicznym, egzekwowanie przymusu pracy, eskortowanie przesiedleńców, dokonywanie rekwizycji, walka ze szmuglem, a także sprawowanie służby porządkowej i przeciwepidemicznej. Ż.S.P. nie miała prawa zajmowania się przestępstwami o charakterze kryminalnym, niemniej podlegały jej więzienia w gettach. Zależna była od Judenratów; formalnie na terenie Generalnej Guberni (GG) podlegała Policji Polskiej, faktycznie jednak – niemieckim władzom policyjnym. Oficerami Ż.S.P. byli na ogół ludzie wolnych zawodów, często prawnicy oraz byli oficerowie WP i policji; w Warszawie komendantem Ż.S.P. był J. Szeryński, później J. Lejkin. Służba była niepłatna, zapewniała jedynie czasowo większe bezpieczeństwo, zwolnienie od transportów do obozów pracy i łapanek. Funkcjonariusze otrzymywali także zwiększone przydziały żywnościowe, nie byli umundurowani i uzbrojeni. Wśród policjantów żydowskich (nazywanych przez ludność getta z pogardą „jamnikami”, a stojących na wachach – „grajkami”), rekrutujących się w znacznym procencie z młodzieży inteligenckiej, powszechnie szerzyła się demoralizacja i korupcja, związana głównie z systemem przemytu. Ż.S.P. zajmowała się łapankami do obozów pracy, w czasie akcji – wespół z formacjami okupanta – blokowaniem ulic i domów, wyłapywaniem ludzi i dostarczaniem ich na Umschlagplatz. Organem władzy policyjnej w getcie warszawskim była także tzw. Trzynastka. PS

Autor hasła: Paweł Szapiro

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem