Żydowska Samopomoc Społeczna (ŻSS)

właśc. (niem.) Jüdische Soziale Selbsthilfe [JSS] – organizacja dobrowolnej opieki społecznej nad ludnością żydowską w Generalnej Guberni (GG), powołana przez władze okupacyjne w maju 1940. W skład prezydium z siedzibą w Krakowie wchodzili: M. Weichert – jako przewodniczący, E. Ringelblum – jako sekretarz generalny, oraz Marek Biberstein, Chaim Hilfstein i Eliasz Tisch. Agendami terenowymi ŻSS – merytorycznie i organizacyjnie odpowiednika Rady Głównej Opiekuńczej (RGO) – były Żydowskie Komitety Opiekuńcze Powiatowe i Miejskie (ŻKOM), największym był warszawski (Żydowski Komitet Opiekuńczy Miejski w Warszawie). ŻSS początkowo koordynowała działalność różnych żydowskich organizacji opiekuńczych, z czasem wchłaniała je, niekiedy pozostawiając im znaczną autonomię. Podlegało jej ok. 400 placówek opiekuńczych; liczba podopiecznych w 1940 wynosiła ok. pół miliona, co stanowiło zaledwie 50% potrzebujących. Była finansowana z dotacji władz okupacyjnych (12 mln zł od rządu GG w 1940-1942), częściowo przekazywanych za pośrednictwem Naczelnej Rady Opiekuńczej (NRO), z dotacji Judenratów, ofiar od społeczeństwa żydowskiego, ogólnej pomocy zagr. dla ludności GG, przekazywanej także za pośrednictwem NRO (łącznie w gotówce i naturze 8 mln 200 tys. zł w latach 1940-1942) oraz odrębnej pomocy zagranicznej, świadczonej przez Joint. Mimo drastycznej dysproporcji pomiędzy posiadanymi środkami a potrzebami, ŻSS prowadziła dożywianie w kuchniach i innych placówkach, rozdawnictwo suchego prowiantu, odzieży, lekarstw i zapomóg pieniężnych; organizowała i utrzymywała zakłady opieki zamkniętej; zajmowała się pośrednictwem pracy i poszukiwaniem zaginionych, szczególną opieką otaczając dzieci (J. Korczak). Władze okupacyjne zlikwidowały ŻSS z dn. 29 VII 1942, powołując na jej miejsce Żydowski Urząd Samopomocy. Nie zasekwestrowane jeszcze przez Niemców magazyny zlikwidowanej instytucji w Krakowie – dzięki udziałowi dyrektora RGO, Seyfrieda – zostały siłą przejęte przez Organizację Wojskową PPS; zdobyte środki przekazano na rzecz Żegoty. (Zob. też m.in. Wasser Hersz) PS

Autor hasła: Paweł Szapiro

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

This website uses cookies to collect statistical data. If you do not accept it, please disable cookies in your web browser. I understand