Wawelberg Hipolit

(1843 Warszawa – 1901 Wiesbaden) – bankier, filantrop i mecenas sztuki, działacz społeczny, fundator – wspólnie ze S. Rotwandem – Średniej Szkoły Mechaniczno-Technicznej M. Mittego (później Szkoła Mechaniczno-Techniczna H. Wawelberga i S. Rotwanda), zwolennik asymilacji Żydów. Jego ojciec, Henryk (Cwi Hirsz) W. (1813-1891), prowadził w Warszawie sklep łokciowy, a potem kantor bankowy; posiadał kilka nieruchomości w mieście oraz zakupił majątek ziemski; był społecznikiem; łożył znaczne sumy na wzniesienie szpitala żydowskiego; po śmierci żony ustanowił gminny fundusz na wyposażanie ubogich panien pragnących wyjść za mąż; w testamencie zapisał znaczne kwoty na rzecz funduszu dla studentów UW, bez różnicy wyznania. W. kształcił się w renomowanym warsz. Gimnazjum Realnym (w jednej klasie z A. Krausharem). Później uczył się w Instytucie Agronomicznym w Marymoncie. Kiedy wybuchło powstanie styczniowe, przyłączył się do oddziału powstańczego, skąd ojciec go zabrał i skierował na studia w Berlinie. Po upadku powstania W. powrócił do Warszawy, podjął pracę w banku ojca i ożenił się z Ludwiką, córką Majera Bersohna. Rozwinął przedsiębiorstwo bankowe ojca w Warszawie i Petersburgu, dochodząc do wielkiego majątku. Łożył duże sumy na cele publiczne; dążył do tworzenia fundacji dla Polaków i Żydów (wspomniana Szkoła Techniczna; Towarzystwo Kolonii Letnich; Fundacja Tanich Domów w Warszawie; Muzea Rzemiosł i Sztuki Stosowanej oraz Przemysłu i Handlu), w zamierzeniu mające niwelować (bez powodzenia) różnice narodowo-religijne. Dopomagał ofiarom pogromów z lat 1881-1882; w Wilnie budował kuchnie koszerne dla biedoty; w Warszawie wspierał gminne szkoły zawodowe. Był członkiem Zarządu Głównego Żydowskiego Towarzystwa Kolonizacyjnego; łożył na zakładanie kolonii żydowskiej w Argentynie. Był też hojnym benefaktorem polskiej kultury (tyg. „Kraj” w Petersburgu; „Kurier Polski” w Warszawie; stypendia; Kasa im. Mianowskiego; pomnik Adama Mickiewicza w Warszawie; wydanie pierwszej popularnej edycji dzieł Mickiewicza, Trylogii H. Sienkiewicza oraz dzieł E. Orzeszkowej, B. Prusa, M. Konopnickiej). Przed śmiercią W. założył fundację, której zadaniem było wspieranie badań nad historią Żydów w Polsce. Został pochowany na cmentarzu żydowskim w Warszawie przy ul. Okopowej.

Autor hasła: Zofia Borzymińska

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem