Wat (właść. Chwat) Aleksander

(1900 Warszawa – 1967 Antony) – poeta, prozaik, tłumacz. Był jednym z czołowych współtwórców polskiego futuryzmu (współredaktor jednodniówek i manifestów oraz autor tomu prozy poetyckiej Ja z jednej strony i Ja z drugiej strony mego mopsożelaznego piecyka, 1920), potem – współredaktorem czasopisma „Nowa Sztuka” i „Almanach Nowej Sztuki”. Równocześnie studiował filozofię i psychologię na UW. W 1927 opublikował zbiór opowiadań Bezrobotny Lucyfer oraz wiele tłumaczeń. W 1929-1931 współredagował „Miesięcznik Literacki”, a od 1932 był kierownikiem literackim wydawnictwa Gebethner i Wolf. Po wybuchu II wojny światowej w 1939 znalazł się we Lwowie, w 1940 został aresztowany, następnie zwolniony na podstawie amnestii; do 1946 przebywał w Kazachstanie. Od 1955 mieszkał we Francji. Tam też opublikował tomy poezji Wiersze (1957) i Wiersze śródziemnomorskie (1962), a po jego śmierci ukazało się Ciemne świecidło (1968) oraz „pamiętnik mówiony”, pt. Mój wiek (1978), i dalsze tomy prozy – Świat na haku i pod kluczem (1985), Dziennik bez samogłosek (1986), Ucieczka Lotha (1989). W tych ostatnich utworach W. zawarł jedyny w swoim rodzaju zapis doświadczeń konfrontacji jednostki z totalitaryzmem. Od lat 20. był głęboko spolonizowanym intelektualistą – sympatykiem komunizmu, choć utrzymywał stosunki ze środowiskiem żydowskim (nie tylko z kręgu lewicy). Traumatyczne przeżycia w Związku Radzieckim okupił ciężką chorobą o podłożu psychosomatycznym oraz milczeniem twórczym do czasu opuszczenia Polski. Doświadczenia te otworzyły go także na przeżycia religijne, które znalazły wyraz w wierszach nawiązujących do wątków biblijnych. Choć większość krewnych W. i jego żony została zamordowana w czasie Holokaustu, to jednak problematyka Zagłady nie odegrała większej roli w twórczości pisarza, mimo iż podkreślał jej wyjątkowość na tle innych zbrodniczych systemów.

Autorzy hasła: Małgorzata Naimska, Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

This website uses cookies to collect statistical data. If you do not accept it, please disable cookies in your web browser. I understand