Waad ha-Jesziwot

(hebr., Komitet Jesziw) – organizacja społeczna w Polsce, niosąca pomoc materialną zrujnowanym po I wojnie światowej uczelniom talmudycznym. Pomysł jej utworzenia rzucił rabin Ch.O. Grodzieński w czasie konferencji, poświęconej sprawie poparcia dla jesziw w Polsce (1924). Ostatecznie W. ha-J. podjął działalność w 1925, otaczając opieką uczelnie na Białostocczyźnie, w Nowogródzkiem, na Polesiu, Wileńszczyźnie i Wołyniu (w centralnej Polsce zajmowała się tym organizacja Chorew), wspierając ogółem ok. 70 jesziw, w których uczyło się ok. 6 tys. studentów. Środki finansowe na działalność gromadzono dzięki zbiórkom publicznym, organizowanym w kraju (Grodzieński proklamował składkę w wysokości tzw. pół szekla, tj. 18 zł rocznie, wnoszoną w czasie świąt religijnych przez wszystkich Żydów mieszkających we wspomnianych regionach, pojmowaną jako udział w praktyce religijnej) oraz za granicą (zwłaszcza w Stanach Zjednoczonych), jak również dzięki subwencjom Jointu. Kwestarzami na rzecz W. ha-J. byli najwybitniejsi uczeni-talmudyści, w tym Izrael Meir ha-Kohen, pełniący funkcję dyrektora W.ha-J. i Grodzieński, jako jego prezes. Pracami tej organizacji kierowało Biuro Centralne z siedzibą w Wilnie, z którym współpracowali przedstawiciele rabinatów oraz lokalnych towarzystw W. ha-J. z ok. 350 gmin. Generalną strategię ruchu ustalano na konferencjach rabinów i przedstawicieli jesziw (odbyły się one w 1924, na przeł. 1928/1929 oraz w 1939). W. ha-J. podejmował szereg akcji, zmierzających nie tylko do rozwoju uczelni talmudycznej, ale także – ortodoksyjnego życia religijnego (m.in. poprzez wizytowanie gmin przez wyznaczonych rabinów) oraz reprezentowania społeczności ortodoksyjnej (w tym na arenie politycznej, np. przez aktywny udział w wyborach do gmin w 1928 i stworzenie Centralnego Ortodoksyjnego Biura dla Municypalnych Wyborów). W 1933 W. ha-J., w porozumieniu z ambasadą Związku Radzieckiego w Warszawie, zorganizował również akcję wysyłki paczek żywnościowych dla Żydów sowieckich. Organem W. ha-J. był tygodnik „Dos Wort”. Po rozbiorze Polski w 1939 W. ha-J. kontynuował działalność na Wileńszczyźnie, współpracując z Komitetem Uchodźców, do czasu okupacji Litwy przez Związek Radziecki. (Zob. też Kalmanowic Abraham)

Autor hasła: Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem