Trzydziestu Sześciu Sprawiedliwych

(Cadyków) [Mężów] (hebr. Lamed-Waw [ lamed = 30; waw = 6] Cad(d)ikim); Sprawiedliwi Mężowie, zw. też Nistarim (hebr., Ukryci) – zgodnie z tradycją żydowską, grupa trzydziestu sześciu mężów sprawiedliwych, których można spotkać w każdym pokoleniu ludzkości; chronią oni świat przed zagładą. Domniemanie o ich istnieniu pierwotnie zostało wywiedzione z biblijnego sformułowania, że „sprawiedliwy jest podstawą świata”, rozwiniętego w opowieść o Sprawiedliwych, którzy pojawiają się na ziemi w każdym pokoleniu, by dzięki ich zasługom, świat mógł trwać nadal. W pierwotnej wersji pojawia się ona w TB, w którym z ich istnieniem związana jest Szechina. Liczba „36” już w Talmudzie wiąże się z sumą wartości liczbowej hebrajskich liter lamed i waw, występujących w Księdze Izajasza (30,18), co potwierdza – na podstawie innego cytatu – Tik(k)une(j) Zohar (Sefer ha-Zohar). Z ich postaciami wiązały się także rozważania wielu kabalistów z XVI i XVII w. oraz chasydów. Na tej podstawie rozwinął się jeden z najbardziej popularnych wątków legendarnych w żydowskiej literaturze ludowej. Mimo mnogości wariantów, jeden z owych T.Sz.S., zw. popularnie (w j. jid.) Łamed-wownikiem, jest zwykle niezamożnym i ciężko pracującym, prostym Żydem. Jego zasługi polegają nie na uczoności, co ma związek z kontestacją elit trad. społeczności, lecz na dobrych uczynkach, a zwłaszcza na pomocy bliźnim. Jego incognito tylko wyjątkowo zostaje złamane, czego jednak pod żadnym pozorem nie należy rozgłaszać. Według legendy, jednym z owych T.Sz.S. będzie także Mesjasz. Za pośrednictwem źródeł ludowych postacie T.Sz.S. weszły do literatury. Wątek ten podejmuje także film w języku jidysz – Łamed-wownik (Jeden z Trzydziestu Sześciu Sprawiedliwych), zrealizowany przez H. Szaro w 1925, według scenariusza Henryka Bojma, którego akcję umieszczono w realiach powstania styczniowego. (Zob. też Zchut Awot)

Autor hasła: Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem