Trawniki

obóz pracy położony na południowy-wschód od Lublina, utworzony w końcu 1941, początkowo dla radzieckich jeńców wojennych i Żydów polskich. T. należały do sieci obozów podporządkowanych dowódcy SS i policji w dystrykcie lubelskim GG, Odilo Globocnikowi (por.: Majdanek, Poniatowa). Wiosną 1942 przywożono tam do pracy Żydów z Niemiec, Austrii i Czechosłowacji; wielu z nich zmarło na miejscu z powodu ciężkich warunków życia, pozostałych zgładzono w ośrodku zagłady w Bełżcu lub rozstrzelano w pobliskim lesie. Jesienią 1942, na rozkaz SS-Reichsführera Heinricha Himmlera, dotyczący skoncentrowania wszystkich Żydów w kilku obozach dystryktu lubelskiego, najpierw przeniesiono do T. fabrykę szczotek z getta w Międzyrzecu Podlaskim, wraz z robotnikami, następnie w maju 1943, w czasie powstania w getcie warszawskim, przewieziono do T. ze stolicy szopy krawieckie, kuśnierskie i szczotkarzy Fritza Schultza, razem z 10 tys. robotników żydowskich (wśród nich był E. Ringelblum i 33 członków ŻOB-u). W tym samym czasie w obozie znaleźli się Żydzi z Holandii, okręgu białostockim, Mińska i Smoleńska. W lipcu 1943 kombinat przemysł. SS-Ostindustrie zażądał powiększenia obozu, ze względu na znaczenie jego produkcji dla wysiłku wojennego, a w październiku – przejął obóz. Wśród jeńców żydowskich w T., zatrudnianych także w kopalniach torfu i przy robotach ziemnych, działała zorganizowana przez ŻOB grupa oporu, dysponująca kilkoma sztukami broni i przygotowująca plany powstania. 5 XI 1943, w ramach Akcji Erntefest, ok. 10 tys. Żydów zostało wyprowadzonych poza obóz i rozstrzelanych we wcześniej przygotowanych rowach; uczestnicy organizacji oporu przystąpili do akcji; wszyscy polegli w walce. Wiosną 1944 pozostawionych przy życiu jeńców przetransportowano do obozu w Starachowicach. Przez obóz w T. przeszło ok. 10 tys. Żydów. Na przeł. 1941/1942 zorganizowano tam także obóz szkoleniowy SS dla oddziałów pomocniczych armii i policji (Einsatz Reinhard), wykorzystywanych m.in. w akcji zagłady Żydów (Akcja Reinhard), rekrutowanych spośród radzieckich jeńców wojennych i radzieckich folksdojczów, określanych jako „Trawniki Männer”. W T. szkolenie odbył m.in Iwan Demianiuk, skazany w 1988 na karę śmierci za zbrodnie wojenne. PS

Autor hasła: Paweł Szapiro

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

This website uses cookies to collect statistical data. If you do not accept it, please disable cookies in your web browser. I understand