Szuł-Kułt (Szul-Kult)

właśc. Szuł- un Kultur-Farband (jid., Związek Szkolny i Kulturalny) bądź Centralna Żydowska Organizacja Szkolno-Oświatowa „Szuł-Kułt” – żydowska organizacja oświatowa w Polsce, powstała w 1928 (z udziałem m.in. Sz. Asza, I. Schipera, A. Goldberga). Jej placówki miały charakter świecki, jidyszystyczno-hebrajski. Przedmioty ogólne wykładano w języku jidysz, natomiast judaistyczne – w języku hebrajskim, co miało stanowić wyraz „kultu dla narodowo-tradycyjnej przeszłości”. W programie edukacji łączono dostarczanie wiedzy ogólnej z przekazywaniem treści nt. tradycji i współczesnych problemów życia żydowskiego w ujęciu świeckim. Toteż pod tym względem najbliższy tej organizacji kierunek reprezentowało CISZO. Czasopisma wydawane przez CISZO były czytane przez pedagogów Sz.-K. i stanowiły dla nich naturalną trybunę wypowiedzi, choć równocześnie pragnęli oni widzieć w swej organizacji nawiązania do najważniejszych zdobyczy zarówno CISZO, jak i Tarbutu. W Sz.-K. dominowały wpływy PS-P i fołkistów. Działali w nim także liczni członkowie Ligi Pomocy Pracującym w Palestynie. Rozwój jego szkół, oparty na pomocy Jointu, załamał się w latach 30. XX w.: w roku szkolnym 1929/1930 Sz.-K. miał 52 szkoły powszechne i przedszkola z 6 519 wychowankami; a w 1934/1935 – już tylko 2 135 uczniów (1 818 w 7 szkołach powszechnych i 317 w innych placówkach, tj. w 6 przedszkolach i 3 szkołach popołudniowych). Podczas I Konferencji Krajowej Sz.-K. (1931) przyjęto m.in. program intensyfikacji działań w sferze oświaty pozaszkolnej. W 1938 27 oddziałów Sz.-K. prowadziło kursy wieczorowe dla 8 tys. słuchaczy; istniało 58 bibliotek i 17 tzw. uniwersytetów ludowych. Pod okupacją niem. środowiska związane z tą organizacją wzięły udział w tworzeniu tajnego nauczania. W getcie warsz. we wrześniu 1940 Sz.-K. (obok CISZO, Tarbutu, Chorewu i Be(j)t Jaakow) stworzył jeden z pięciu Patronatów, które utworzyły Komisję Porozumiewawczą, będącą namiastką inspektoratu szkolnego. Po wojnie program Sz.-K. stał się jednym z głównych wzorów, do których nawiązywano, tworząc placówki oświatowej pod egidą CKŻP.

Autor hasła: Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem