Szomer (Schomer) Israel

(hebr., Strażnik Izraela) – stowarzyszenie o orientacji niemieckiej-liberalnej, które pojawiło się w Galicji w 1868-1869, wraz z ożywieniem politycznym, jakie ogarnęło kręgi żydowskie po wprowadzeniu reform w 1867, w wyniku których powstała monarchia austro-węgierska; rozwijało ono swą działalność w 2. poł. XIX w., skłaniając się ku asymilacji do kultury niemieckiej. Jego zwolennicy, wywodzący się przede wszystkim z warstw oświeconych (por. haskala) i spośród bogatego kupiectwa, zasiadali w lwowskiej radzie miejskiej i w zarządzie tamtejszej gminy. Wśród założycieli Sz.I. byli: Filip Mansch, Rubin Bierer i Józef Kohn. Przez 35 lat (1869-1904) wydawali oni dwutygodnik w języku niemieckim „Der Israelit”, który miał szerzyć wiedzę wśród mas żydowskich i uczynić z nich obywateli świadomych swych praw. Obok niego ukazywał się też dwutygodnik w języku polskim „Izraelita” (1884-1886). Z inicjatywy Sz.I., podczas wyborów do parlamentu wiedeńskiego w 1873, powstał blok żydowsko-ruski, który zdobył trzy mandaty żydowskie (Oswald Hoenigsmann, Joachim Landau i H. Mieses oraz N.R. von Kallir, delegowany przez Izbę Handlowo-Przemysłową z Brodów). Ale ta taktyka została odrzucona przez inteligencję żydowską ciążącą do polskości. Żydowsy działacze, zwłaszcza ci, którzy ukończyli polskie szkoły, założyli konkurencyjną organizację pod nazwą Dorsze(j) Szalom (hebr., Pragnący Pokoju), przeciwstawiającą proaustriackiemu programowi dążenie do uzyskania przez Galicję autonomii i związaną z kulturą polską. Opowiadali się oni za przystąpieniem posłów żydowskich w Wiedniu do Koła Polskiego. Wydawali pismo „Ugoda”, w którym nawoływano do asymilacji do kultury polskiej. W 1878 Sz.I. zwołał zjazd gmin żyd. do Lwowa, na który przybyli przedstawiciele 26 największych skupisk żydowskich. Uchwalono wówczas statut wzorowy dla gmin, postanowiono założyć seminarium rabinackie i stworzyć stałą komisję dla dalszych prac organizacyjnych. Postanowienia te wywołały jednak przeciwdziałanie ortodoksji, która w 1882 zorganizowała konferencję we Lwowie, ogłaszając projekt własnego statutu, oraz utworzyła organizację. (Zob. też: Horowitz Edler von Samuel; Machzike(j) ha-Dat)

Autor hasła: Natalia Aleksiun

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem