Szoham Matitjahu (Matatia) Mosze

Matatia Szoham-Polakiewicz, pseud. Matitjahu Mosze Polakiewicz (1893 Warszawa – 1937 tamże) – poeta i dramaturg zajmujący centralne miejsce w historii literatury hebrajskiej w Polsce w okresie międzywojennym. Otrzymał wykształcenie domowe, później studiował filologie obce i literaturę. „Odkrył” go i promował D. Fryszman. Sz. debiutował utworem Szulamit (w periodyku „Ha-Tkufa”) w 1920. W 1930 wyjechał do Palestyny, ale dwa lata później niedostatek zmusił go do powrotu do Polski. Przez trzy lata był przewodniczącym Związku Pisarzy i Dziennikarzy Hebrajskich w Polsce i pomagał w wydawaniu dwutygodnika „Amudim” (hebr., Strony [Kolumny]); był też prezesem hebr. PEN-Clubu w Polsce. Pracował w Instytucie Nauk Judaistycznych w Warszawie, jako lektor literatury nowohebrajskiej. Pod koniec życia kierował działem beletrystycznym w wydawnictwie Sztybel. Większość jego dzieł była publikowana w czasopismach: „Ha-Tkufa” (hebr., Epoka), „Moznajim” (hebr., Waga), „Giljonot” (hebr., Arkusze) i „Ktuwim” (hebr., Pisma). Sz. pisał wiersze i poematy, głównie o miłości i czasach biblijnych, utrzymane w duchu ekspresjonizmu. Był także wybitnym eseistą, zainteresowanym problemami filozoficznymi i literatury pięknej. Siła jego utworów leży w przemyślanej formie i archaizowanym stylu, np. utwór Negohot (hebr., Światłości, 1920). Pisał także o historii Żydów, np. utwór Kedem (hebr., Dawne czasy). Sz. był również pierwszym, a zarazem największym dramaturgiem w nowożytnej literaturze hebrajskiej. Zafascynowany przeszłością biblijną, nie wpisywał w nią aktualnych treści, lecz dążył do ukazania uniwersalnych konfliktów, a zwłaszcza historii człowieka walczącego z dziejowym przeznaczeniem. Za jego życia wydano dwa zbiory dramatów: Cor wi-Jeruszalajim (Tyr i Jerozolima, 1933; otrzymał zań pierwszą nagrodę literacką Tel Awiwu), w skład którego weszły – poza tytułową sztuką – Jericho (hebr., Jerycho) i Bilam (hebr., Balaam); Elohe(j) barzel lo-taase lecha (hebr., Nie czyń sobie boga z żelaza, 1935), odczytywany także jako prorocza wizja czasów nazizmu. Pod koniec życia Sz. napisał, prawdopodobnie bezpowrotnie utracony w okresie II wojny światowej, dramat Jeszu we-Marija (hebr., Jezus i Maria), który miał być ostatnią częścią trylogii (Mesjasz): patriarcha – Elohe(j) barzel lo-taase lecha, prorok – Cor wi-Jeruszalajim. Dzieła zebrane Sz. zostały wydane w 1965.

Autor hasła: Małgorzata Naimska

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem