Spira (Szpira) Natan Nata ben Szlomo (Salomon)

(1585 Kraków – 1633 tamże) – wybitny kabalista, kaznodzieja, znawca literatury talmudycznej i filozoficznej, przewodniczący sądu rabinackiego w Krakowie; wnuk rabina Natana ben Szimszona S. z Grodna; zięć bogatego Żyda krakowskiego, Mojżesza Jakubowicza, członka tamtejszego kahału, który zapewnił mu środki na kontynuację studiów; szwagier krakowskiego bankiera i kupca, Izaaka ben Jakuba. Od młodości wyróżniał się zdolnościami; interesował się filozofią. Był uczniem Meira ben Gedalii z Lublina. W 1617 został rektorem akademii talmud. w Krakowie i kaznodzieją (darszan) tamtejszej gminy. Słynął z nadprzyrodzonych zdolności, wizji i cudów (powszechnie wierzono, że objawiał mu się Prorok Eliasz) oraz z wielkiej erudycji (powiadano, że znał na pamięć całą literaturę rabiniczną). Przez współczesnych był uważany za świętego. S. głosił, że rozproszenie narodu żydowskiego (diaspora) i wędrówka dusz (gilgul neszamot), poprzez kolejne wcielenia, są karą za skażenie Izraela grzechem. Cały swój majątek poświęcił na cele dobroczynne i naukowe. To on przyczynił się do upowszechnienia na ziemiach polskich tzw. kabały praktycznej (por.: Abulafia Abraham ben Samuel; Isserles Mojżesz). Wiele uwagi poświęcał dociekaniom gematrycznym (gematria). Napisał dwa kabalistyczne komentarze do Tory: Megale amukot al ha-pasuk… (hebr., Odsłaniający tajemnice związane z wersetami biblijnymi, t. 1-4, Kraków 1636-1639 [wznowienia – Fürth 1691, Lwów 1800]) i Megale amukot al ha-Tora (hebr., Odsłaniający tajemnice związane z Torą, Lwów 1795 i 1884). Za swego życia wydał Hagahot we-tik(k)unim le-Sefer ha-Zohar (hebr., Korekty i poprawki do Księgi Zohar, Lwów 1623). Poza tym jest autorem ok. 15 dzieł: responsów, nowel do Szulchan Aruch J. ben E. Karo, poezji liturgicznych i okolicznościowych, elegii związanych z prześladowaniami Żydów (por. kinot) i wielu innych utworów, z których większość nie doczekała się publikacji. Jego trzej synowie – Szlomo, Mosze i Icchak także byli znani jako autorzy literatury religijnej. Szlomo S. (1616?-1650) był niezwykłym dzieckiem; już w wieku siedmiu lat wygłaszał kazania kabalistyczne. Później, już jako rabin Satanowa, został zamordowany podczas wojen kozackich (por. Chmielnickiego powstanie). Szlomo i Mosze byli wydawcami dzieła ojca Megale amukot al ha-pasuk…. Icchak reprezentował gminę krakowską na zjeździe Sejmu Żydów Polskich w 1619; jego syn, Natan S. (?-1652 Lublin), znany rabin i kabalista, wierny tradycji rodu, był redaktorem edycji i autorem komentarza do Sefer ha-Zohar (Lublin 1623). (Bernard Friedberg poświęcił rodzinie Spira swoją monografię pt. Marganita Spira, wyd. Drohobycz 1899).

Autor hasła: Zofia Borzymińska

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem