Sonnenberg (początkowo Jakubowicz) Józef (Josef) Samuel (Szmul)

Szmul Jakubowicz [Sonnenberg Zbytkower], zw. w skrócie Szmulem Zbytkowerem (Zbitkower) (1756 Zbytki? pod Warszawą -1801 Warszawa) – kupiec rolny i leśny, bankier, założyciel warsz. domu bankowego „S.I. Jakubowicz”, właściciel dóbr, faktor króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, dostawca wojsk polskich, a następnie rosyjskich i pruskich; syn Jakuba Awigdora, zw. Zbytkowerem; ojciec Bera S.; protoplasta rodu Bergsonów (por. Bergsonów rodzina; część jego potomków przyjęła nazwisko Prager); pradziad Ch. Poznera; dziadek Sz. Samelso(h)na. Jako dzierżawca, a potem właściciel wsi Targówek (obecnie dzielnica Warszawy), założył osadę, nazwaną Szmulowizną (od króla Stanisława Augusta otrzymał dekretem w 1796 nieruchomość, a od króla pruskiego, Fryderyka Wilhelma II, przywilej nabywania nieruchomości i dóbr ziemskich). Dla bardzo licznej wówczas gminy żydowskiej na Pradze (ze względu na prawne ograniczenia dotyczące zamieszkiwania Żydów w Warszawie) ufundował cmentarz żydowski (1780) i synagogę. Według legendy, w czasie rzezi Pragi (4 XI 1794) dokonanej przez Rosjan podczas powstania kościuszkowskiego, każdemu kto pochował zmarłego, S. miał ofiarować srebrnego rubla, a kto przyniósł rannego – miał dostać dukata. S. przeznaczył ponoć na ten cel dwie beczki monet. Wykupywał też dzieci z rąk kozaków. W działaniach S. aktywnie uczestniczyła jego żona, Judyta Jakubowiczowa (zm. w 1829). S. został pochowany na praskim cmentarzu żydowskim (na Bródnie) w Warszawie.

Autor hasła: Paweł Fijałkowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem