Sonnenberg (Bereksohn; Bergsohn) Ber (Berek; Dow Ber)

zw. Berkiem (Berem) Szmulewiczem (Szmulowiczem), Berkiem Sonnenbergiem Szmulewiczem, Berkiem Jakubowiczem-Sonnenbergiem, Panem Berkiem (1764 Praga [wpółcz. część prawobrzeżnej Warszawy – 1822 tamże) – kupiec, właściciel licznych nieruchomości w Warszawie, dzierżawca kopalni soli w Wieliczce, liwerant, filantrop, chasyd; syn Józefa Samuela S.; dziadek Józefa i M. Bergso(h)nów (por. Bergsonów rodzina; synowie S. przyjęli nazwisko Bergson [Bereksohn]); pradziadek filozofa francuskiego, H. Bergsohna. Jego dom na Pradze był ostoją i oparciem dla wielu chasydów. W tradycji chasydzkiej zachowało się wspomnienie dotyczące żony S. (od 1787), Temerli (Tamerla; Temerł) z domu Rosenkrantz, jako wojowniczej, stanowczej kobiety, która miała wielkie wpływy w sferach rządowych i dzięki której istnienie chasydzkiej modlitewni w Warszawie mogło zostać zalegalizowane. S. ufundował wielką bóżnicę i modlitewnię chasydzką na Pradze, po czym podarował je tamtejszej gminie żydowskiej. Od księcia warszawskiego, Fryderyka Augusta, otrzymał prawo zamieszkiwania poza wyznaczonymi dla Żydów ulicami. Cieszył się szacunkiem i poważaniem współwyznawców; jeździł z delegacją do Petersburga, starając się wyjednać u cara Aleksandra I dekret związany z zakazem oskarżania Żydów o mordy rytualne. Był też jedną z najbardziej wpływowych osób, zasiadających we władzach gminy żyd. w Warszawie. Przed śmiercią zapisał Gminie żyd. na Pradze fundusz wieczysty wys. 40 tys. rs, z którego odsetki miały służyć wspomaganiu ubogich; a równocześnie testamentem przekazał dużą sumę na warszawski Instytut Głuchoniemych i Ociemniałych. Został pochowany na cmentarzu żydowskim przy ul. Okopowej w Warszawie. Jego grobowiec (ohel), autorstwa wybitnego artysty, Dawida Friedländera, wzniesiony w 1831, jeden z najpiękniejszych zabytków tej nekropolii, został zniszczony przez nieznanych sprawców w latach 80. XX w.

Autor hasła: Zofia Borzymińska

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Ber Sonnenberg - Sonnenberg (Bereksohn; Bergsohn) Ber (Berek; Dow Ber) - Polski Słownik Judaistyczny
Ber Sonnenberg (kliknij, aby powiększyć)

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem