Sefer ha-Chajim

(hebr., Księga Życia [Żyjących]; Księga Wiecznego Żywota) – zgodnie z tradycją żydowską, księga, do której w niebiosach są wpisywane ludzkie uczynki w ciągu całego roku. Była to koncepcja rozpowszechniona na staroż. Bl. Wschodzie, a zwłaszcza w Babilonii. Odniesienia do niej pojawiają się w BH wiele razy, przede wszystkim w Księdze Psalmów (69,29): „Niech zostaną wymazani z księgi żyjących i niech nie będą zapisani z prawymi”. Konsekwentnie o S. ha-Ch. wspominają także pseudoepigrafy i źródła wczesnochrześcijańskie. W Księdze Jubileuszy jest mowa o dwóch tablicach lub księgach niebieskich, na (do) których wpisywani są sprawiedliwi i nieczyści, przeciwstawiający się woli Bożej. W traktacie Pirke(j) Awot wypowiedzi – przede wszystkim Jehudy ha-Nasiego i Rabiego Akiwy – podkreślają znaczenie etyczne tej koncepcji. Zgodnie z tym, w talmudycznym traktacie Rosz ha-Szana (16b) odnotowano istnienie trzech ksiąg, które leżą otwarte przed Stwórcą w Nowy Rok, gdzie zostają wpisani: 1. ci, co zasłużyli na natychmiastową śmierć; 2. sprawiedliwi, zasługujący na dalsze życie; 3. ci, których los waży się do dnia Jom Kipur. (Jehuda ha-Nasi wspomina też o istnieniu dwóch ksiąg: jednej, do której wpisywane są uczynki ludzi, i drugiej, do której Bóg wpisuje tych, którzy mają przeżyć cały następny rok). W tym ujęciu S. ha-Ch. stanowi dramatyczny kontekst dla Dziesięciu Dni Pokuty. W związku z tym, na zakończenie neili w liturgii pojawia się modlitwa „Zatwierdź [zapieczętuj, wpisz] nas w Księdze Życia”. W tym okresie wśród Żydów aszkenazyjskim popularne było życzenie: „Dobrego zapisu i zatwierdzenia!” bądź „Dobrej karteczki!” (jid. A gute kwitł!; por. też kwitłech). Kabaliści wierzyli, że związana z tym ostateczna decyzja zapada w święto Hoszana Raba. Zgodnie z informacją zawartą w Księdze Daniela (12,1-4), ma to także wymiar eschatologiczny i stąd S. ha-Ch. zw. też jest „Księgą Wiecznego Żywota”. Równocześnie jednak wyobrażenie S. ha-Ch. mogło zawierać w sobie antropomorficzne przedstawienie Boga, co podkreślił autor (autorzy) dzieła Sefer Chasidim, stwierdzając, iż Stwórca nie potrzebuje żadnej księgi, i w tym wypadku „Tora mówi językiem ludzi”.

Autor hasła: Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

This website uses cookies to collect statistical data. If you do not accept it, please disable cookies in your web browser. I understand