Seder Olam

(hebr., Porządek świata) – tytuł dwóch dzieł zaliczanych do literatury midraszowej: 1. Seder Olam Raba (hebr., Wielki porządek świata; do XII w. używano wyłącznie tytułu S.O.) – dzieło przypisywane amoraicie, Josemu ben Chalafcie i jego szkole (II w. n.e.), obejmujące chronologiczne zestawienie wydarzeń od początku świata do powstania Bar Kochby (132-135 n.e.); podzielone na trzy części i 30 rozdziałów. Jego podstawą były zarówno midraszowe interpretacje Biblii, jak i chronologiczne badania hellenistycznych historyków żydowskich. Zachowany tekst nie jest kompletny, gdyż nie zawiera wszystkich cytowanych w Talmudzie fragmentów (zarówno w TJ, jak i TB; cytowano je także – z podaniem źródła lub bez – w zbiorach midraszy Sifre(j) i Mechilta), a równocześnie wprowadzono doń pewną liczbę późniejszych interpolacji. Jest to pierwsze dzieło wyznaczające „erę od początku świata”, który miał przypadać na rok 3828 przed zburzeniem Drugiej Świątyni Jerozolimskiej (jej zniszczenie wyznaczało na 68, a nie – jak się obecnie przyjmuje – na 70 n.e.). Data ta nie miała większego znaczenia, gdy centrum życia żydowskiego znajdowało się na terenie Babilonii; ważniejsza bowiem była wówczas „era Seleucydów”, liczona od 312 p.n.e. Dopiero w okresie dominacji europejskich skupisk Żydów (por. diaspora) data wyznaczona w S.O. Raba zyskała na znaczeniu, stając się od XI w. podstawą datacji żydowskiej. Dzieło to było wielokrotnie wydawane i komentowane (m.in. przez J.I. Emdena i Elijahu ben Szlomo Zalmana). 2. Seder Olam Zuta (hebr., Mniejszy porządek świata) – anonimowa kronika, pochodząca prawdopodobnie z okresu wczesnego średniowiecza; najczęściej datowana na ok. 804, ale też na VI w. bądź 2. połowę VII w. Zawiera zestawienie imion i dat, dotyczące pięćdziesięciu pokoleń; od Adama do króla Judy, Joakima, panującego w 608-598 p.n.e. oraz trzydziestu dziewięciu pokoleń egzylarchów w Babilonii pod rządami dynastii Sasanidów. Głównym celem dzieła było udowodnienie, że egzylarchowie – aż do początku panowania Arabów – wywodzili się z „Domu Dawida”, tj. z dynastii pochodzącej od króla Dawida. Dzieło składa się z dwóch części i 10 rozdziałów. Jego źródłami są: dla okresu biblijnego – S.O. Raba, zaś dla pobiblijnego – chronologiczne zestawienia powstałe w kręgu babilońskich akademii talmudycznych.

Autor hasła: Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem