Schwartz Morris (Maurice; Mayer)

(1888 Sudyłków [współcz. Sudilkiv na Ukrainie] – 1960) – aktor, reżyser, dyrektor teatrów jidysz. W 1901, wraz z rodzicami, przybył do Nowego Jorku. Debiutował w teatrze jidysz w Baltimore w 1905. W 1912 został ściągnięty do zespołu otwartego na Second Avenue Theater w Nowym Jorku. W 1918 założył tam Yiddish Art Theater. W ciągu czterdziestu lat istnienia, scena ta stała się jedną z najsławniejszych w całym świecie żydowskim, także za sprawą licznych tournée po Ameryce Płn. i Płd., Europie (w tym gościnne występy w Polsce), Palestynie i Afryce Południowej. Jej przedstawienia spotykały się z uznaniem zarówno widowni mówiącej w języku jidysz, jak też po angielsku. Podstawą repertuaru, obok najwybitniejszych dzieł literatury żydowskiej, była klasyka światowa. Sam S., jako aktor, święcił triumfy w rolach żydowskich (np. Reb Mejłecha w Josie Kałb I.J. Singera) oraz np. w szekspirowskich (Shylock w Kupcu Weneckim i tytułowa postać w Królu Learze), jak również w adaptacjach filmowych dramaturgii żydowskiej. Ogółem pod kierownictwem S. teatr ten dał ok. 150 premier. W latach 50. Yiddish Art Theater zaczął trapić kryzys. W 1960 S. przeniósł się do Izraela w nadziei kontynuowania tradycji teatru jidysz. Zmarł dwa miesiące po premierze pierwszej sztuki wystawionej przez założony tam zespół. W teatrze S. występowało wielu aktorów rodem z Polski, reżyserowali spektakle znani reżyserzy (np. J. Rotbaum), znaczną część jego repertuaru stanowiły sztuki dramaturgów związanych z Polską, począwszy od A. Goldfadena. W wielu inscenizacjach S. dopatrywano się wpływów Wilner Trupe. On sam występował też z gościnnymi występami na żydowskich scenach w Polsce (np. w 1936 z Zespołem Artystycznym Morrisa Schwartza, z udziałem m.in.: A. Samberga, A. Morewskiego i K. Segałowicz). Teatr S., święcący triumfy za granicą, często bywał punktem odniesienia dla dokonań teatru jidysz w Polsce, choć równocześnie w tym wzorcu niektórzy krytycy (np. M. Kanfer) dostrzegali zagrożenie „amerykanizacją” (tj. komercjalizacją) rodzimej sceny żydowskiej. (Por. też m.in.: Mestel Jakub; Preger Jakub; Zeitlin Aron).

Autor hasła: Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem