Schutzjuden

(niem., chronieni [protegowani] Żydzi) – określenie stosowane w średniowieczu (od 1236) w Rzeszy Niemieckiej wobec Żydów posiadających cesarski list protekcyjny (niem. Schutzbrief), uniezależniający ich od lokalnej władzy. Zaliczeni do servi camerae regis (sług [niewolników] skarbu władcy), podlegali bezpośredniej jurysdykcji monarchy, mieli zagwarantowaną wolność osobistą i niezależność od miejscowych feudałów (por. Kammerknechtschaft). Po faktycznym rozpadzie cesarstwa w XVII w. przetrwali na dworach książęcych jako Hofjuden. Pruski Statut Generalny z 1750 wprowadzał kilka kategorii Żydów, wśród nich „ordentliche” S. (zwyczajnych protegowanych Żydów), posiadających majątek wartości co najmniej 1 tys. talarów, oraz „ausserordentliche” S. (nadzwyczajnych protegowanych Żydów), będących właścicielami majątków wartości co najmniej 500 talarów. Głównym celem wprowadzenia tego podziału była ochrona chrześcijan przed ekonomiczną konkurencją żydowską. Rozciągnięcie tego systemu na ziemie tzw. Prus Zachodnich (tj. ziem przyłączonych do Prus w wyniku I rozbioru Polski) miało posłużyć do zmniejszenia liczebności Żydów, jednak zgodnie z zasadami merkantylizmu, a więc bez pozbywania się najbogatszych. Cel ów nie został jednak osiągnięty. Zasady tego systemu zostały potem wprowadzone w prowincjach przyłączonych do Prus po II rozbiorze (por. też Generalne Urządzenie Żydów w Prowincjach Prus Południowych i Nowo-Wschodnich). Przede wszystkim miał on posłużyć do intensyfikacji i sterowania procesami asymilacji Żydów do kultury niemieckiej.

Autorzy hasła:

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem