Schorr Jehoszua Heszel

zw. „galicyjskim Wolterem” (1812 Brody – 1895 tamże) – publicysta, pisarz, tworzący w języku hebrajskim, wydawca, czołowy przedstawiciel najbardziej wojowniczego nurtu haskali w Galicji. Związał się z kręgiem brodzkich maskili. Działalność literacką podjął na początku lat 40. XIX w., zaczynając od krytyki dzieła Be(j)t Jehuda (hebr., Dom [Szczep, Szkoła] Judy, 1839) I.B. Lewinsona, za „oportunizm wobec kabały i rabinów”. W 1852-1889 wydał 13 tomów pisma „He-Chaluc” (hebr., Pionier). Za głównego przeciwnika postępu i upragnionej reformy judaizmu uznał ortodoksyjnych rabinów. Zdecydowanie zwalczał „klerykalizm” i chasydyzm. Posługiwał się różnymi formami wypowiedzi, od uczonych rozpraw, po ostrą satyrę i epigramaty. Część ataków skupił na podstawach formacji swych przeciwników, tj. na Talmudzie i Misznie. Uważał m.in., że zawarte w nich normy wiążą się z czasem ich powstania, a więc nie mogą być uważane za ponadczasową kodyfikację. Próbował dowodzić, że Jehuda ha-Nasi – w przeciwieństwie do pierwszych tan(n)aitów – słabo orientował się w zgromadzonym materiale i nie był go w stanie dobrze usystematyzować. Poglądy te wywołały ogromne oburzenie w obozie ortodoksów. W późniejszych tomach „He-Chaluc” więcej miejsca zajmowały nauk. artykuły S., wśród których szczególne miejsce zajmuje Ha-Torot (zamieszczony w t. 8), poświęcony wzajemnym wpływom judaizmu i nauki Zaratustry. S. pozostawał w przyjacielskich stosunkach z L. Zunzem, I. Erterem, N. Krochmalem i H. Graetzem. Żył w niedostatku i ubóstwie. Swą cenną bibliotekę zapisał seminarium rabinackim w Wiedniu.

Autor hasła: Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

This website uses cookies to collect statistical data. If you do not accept it, please disable cookies in your web browser. I understand