Saul

(hebr. Szaul = pożądany [przez Boga]; jid. Szaul, Szojel) – według tradycji biblijnej, pierwszy król Izraela, który panował ok. 1026-1004 p.n.e.; charyzmatyczny bohater; dzielny i roztropny wódz wojsk izraelskich; syn Kisza z plemienia Beniamina. Ostatni z Sędziów, a zarazem najwyższy kapłan, Samuel, namaścił go na króla Izraela, zgodnie z objawieniem i wolą Bożą (1 Sm 9,16; 10,1), a także pod naciskiem starszyzny, sam rezygnując przy tym z dalszego pełnienia urzędu sędziowskiego i pozostając religijnym zwierzchnikiem Izraela. Uczynił to niechętnie, bowiem ustanowienie monarchii uważał za sprzeczne z ideałem teokracji i obawiał się o zachowanie czystości kultu. Owa niechęć z czasem doprowadziła do otwartego konfliktu z Saulem. Był to jednak czas, gdy ludy ościenne – w szczególności Filistyni – dzięki zwartej i odpowiednio scentralizowanej organizacji polit. zaczęły stanowić coraz większe zagrożenie dla Izraela i dokonanie zmian w dotychczasowym systemie jego funkcjonowania, stało się koniecznością. S. – namaszczony początkowo na wodza (hebr. nagid; 1 Sm 9,16) ludu izraelskiego – miał za zadanie rozprawić się z zagrażającymi krajowi Am(m)onitami i powstrzymać Filistynów, co też uczynił. Dopiero po tym, w sanktuarium w Mispa, w obecności ludu izraelskiego Samuel dokonał wyboru S. na króla Izraela, powołując się przy tym na święte losy (urim we-tum(m)im) i zobowiązując lud do dochowania wierności i posłuszeństwa Bogu i nowo wybranemu monarsze. Sam zachował przy tym prawo do czuwania nad postępowaniem króla. S., dzięki reorganizacji wojska (m.in. utworzył liczną stałą przyboczną gwardię) oraz własnej roztropności i odwadze, odnosił liczne sukcesy w wojnach z Amalekitami, Filistynami i Kananejczykami. Pomimo niezwykłej odmiany losów życiowych, pozostał człowiekiem skromnym; w Gabaa, gdzie mieszkał, nie posiadał pałacu ani dworu; miał tylko jedną żonę (por. monogamia). Konflikt z Samuelem oraz groźba proroka, dotycząca odebrania S. władzy z powodu nieprzestrzegania przezeń zasady cheremu wobec zwyciężonych, sprawiły, że monarcha chorobliwie zaczął się lękać o swój tron. Objawy choroby umysłowej nasilały się okresowo i mówiono nawet o „złym duchu”, jakiego zesłał nań JHWH. Dawid, który po śmierci S. zasiadł na tronie, za życia monarchy należał do jego świty, przyjaźnił się z synem króla, Jonatanem, zakochany był w jego córce, Michal, która potem została jego żoną. Popularność związana z niezwykłą odwagą, jaką młodzieniec cieszył się na dworze królewskim i wśród ludu, sprawiła, że stary król kilkakroć podejmował kroki, zmierzające do zgładzenia Dawida. Ponura przepowiednia Samuela ziściła się; S. poniósłszy dotkliwą klęskę w bitwie z Filistynami pod Gilboa, straciwszy w bitwie synów, ranny, nie chcąc dostać się w ręce wrogów, popełnił samobójstwo. Jego głowę i zbroję Filistyni złożyli w świątyni w Bet-Szean, a szczątki rozwiesili na murach miasta. Mieszkańcy Jabesz-Gilead zorganizowali zbrojną wyprawę, by odbić ciało S.; pochowali go wraz z synami. Dawid odprawił ceremonię żałobną i ułożył elegię o S. i Jonatanie (2 Sm 1,19-27). O życiu i losach S. opowiadają 1 i 2 Księgi Samuela oraz 1 Księga Kronik (10; 11,1-3). Po śmierci królamimo, że nie obowiązywała zasada ciągłości dynastycznej – na tron wstąpił jego czterdziestoletni syn, Iszbaal (2 Sm 2,8 nn).

Autor hasła: Zofia Borzymińska

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem